PAGE TOP

आश्वासनमा होइन आइडियामा समृद्धि : महावीर पुन

महावीर पुन । जसले दूरदराजमा वायरलेस इन्टरनेट नेटवर्किङ पुर्‍याए । दुर्गम भेगका नेपालीलाई विश्वसँग जोडे । मान्छेले मान्छे हुन के गर्नुपर्छ ? ...

महावीर पुन । जसले दूरदराजमा वायरलेस इन्टरनेट नेटवर्किङ पुर्‍याए । दुर्गम भेगका नेपालीलाई विश्वसँग जोडे । मान्छेले मान्छे हुन के गर्नुपर्छ ? यो जटिल प्रश्नको उत्तर कुनै दार्शनिकसँग पनि नहोला ! तर, आफूलाई आफैँलाई पूर्ण महसुस गर्न सायद रहरअनुसार बाँच्नुपर्छ । तर, त्यो रहरले अरूलाई पनि फाइदा पुगोस् । आफ्नो रहरका कारण अरूले पनि मुस्कुराउन पाऊन् ।

समस्या होइन, गन्तव्य ठूलो
मान्छे के चाहन्छ ? सायद अधिकांश मान्छेको चाहना सुख, भोगविलास हुन सक्छ । ती अधिकांशमा नपर्नेभित्र पर्छन्, रोमन म्यागासेसे अवार्ड विजेता महावीर पुन । ‘जोनाथन बी पोस्टल अवार्ड’समेत हात पारेका उनको हरेक सोचमा जोडिएर आउँछ– मलुकको समृद्धि । त्यही समृद्धि प्राप्तिका लागि उनी दिन–रात खटिइरहेका छन् । एउटा शब्दभित्र सारा मान्छेको सपना जोडिएको हुँदो रहेछ । महावीर पुन त्यही ‘समृद्धि’ प्राप्तिका लागि संघर्षको रिङभित्र छन् ।
०००
महावीरले काठमाडौंको ठमेलमा ‘नेपाल कनेक्सन’ रेस्टुरेन्ट सञ्चालन गरेका छन् । जहाँबाट आएको आम्दानीको शतप्रतिशत हिस्सा उनी दुर्गमका बालबालिकाको शिक्षा र स्वास्थ्यमा खर्च गर्छन् । फोन गर्दै त्यहाँ पुग्दा उनी एकजना विदेशीसँग अन्तर्वार्तामा थिए । बस्न इशारा गरे । विदेशी हिँडेपछि कुराकानी सुरु भयो ।
भौगोलिक अवस्थिति सबैको लागि ठूलो चुनौती हो । अक्सर चुनौतीहरू सीधा र सरल बाटोमा पनि हुने गर्छन् । तर, इच्छाशक्तिको अगाडि ईश्वर पनि झुक्न बाध्य हुन्छ । असम्भव त मान्छेले नचाहेसम्म मात्रै हो भन्ने उदाहरण हुन्, महावीर । उनले म्याग्दीको दुर्गम गाउँमा इन्टरनेट पुर्‍याए । त्यो काम गर्नु कति जटिल थियो भन्ने प्रश्नमा भन्छन्, ‘भौगोलिक दूरी चुनौती त हो । तर, काम गरेरै छाड्छु भन्ने दृढताको अगाडि त्यसले छेक्दैन ।’ कुनै पनि काम गर्न मान्छेलाई केही न केही कुराले उत्प्रेरित गर्छ । तर, महावीरलाई उत्प्रेरित गर्ने कुरा केही छैन । भन्छन्, ‘कुनै पनि काम मैले गर्ने भनेको जनताको आवश्यकताको लागि हो ।’ संसारमा जटिल काम अरूका लागि बाँच्नु हो । अरूका लागि हाँस्नु हो । त्यसको लागि त्याग चाहिन्छ । हिम्मत र अठोट चाहिन्छ । यी सबै कुरा महावीर पुनसँग छन् । र, त आफ्नो रेस्टुरेन्टमा भएको सम्पूर्ण मुनाफा दुर्गमका बालबालिकाको स्वास्थ र शिक्षामा लगानी गर्छन् । स्वार्थैस्वार्थ बोकेर संसारमा तँछाडमछाँड गरिरहेका मान्छेहरूका बीच यो दुर्लभ सन्देश हो ।समाजसेवा चुनौतीपूर्ण कुरा हो । जीवन नै अर्पण गरेर समाजसेवा गर्दा झन् कति समस्या आउँछन् होला !
भन्छन्, ‘अरूले गरेको र सजिलो काममा हात हाल्नु के नयाँ भयो । काम त जुनसुकै पनि जटिल नै हुन्छन् ।’ भौगोलिक समस्या त छँदै छ त्यसमाथि आर्थिक समस्या पनि पर्खाल बनेर उभिन्छ । तर, उनी समस्यालाई समस्या होइन, समाधानका रूपमा लिन्छन् र त्यसैमा रमाउँछन् । ‘आर्थिक समस्या हुन्छन् । पैसा आफूसँग नभए पनि अरूसँग त हुन्छ नि ?,’ उनी उपाय सुझाउँदै भन्छन्, ‘राम्रो काम गर्दै जानुपर्‍यो । आर्थिक समस्या आफैँ हल हुँदै जान्छ ।’
उनको मान्यता छ, पुग्छु नै भनेर यात्रामा निस्किएका यात्रीका लागि अप्ठ्याराहरू ठूला कुरा होइनन् । बरु स्पस्ट गन्तव्य ठूलो कुरा हो । कुनै पनि काम गर्दा निरन्तरता दिनुपर्ने उनको ठहर छ । महावीर भन्छन्, ‘मान्छे असफल हुने भनेको निरन्तरता दिन नसकेर हो ।’
मान्छेका आ–आफ्ना उद्देश्य हुन्छन् । आफू मान्छे हुनुको औचित्य सोचाइअनुसार फरक पर्ने तर्क उनी गर्छन् । ‘कसैलाई मोज गरेर जिन्दगी बिताउन पाउँदा या धेरै पैसा कमाउन पाइयो भने जीवनको औचित्य पूरा भयो भन्ने लाग्ला,’ उनी थप्छन्, ‘कसैलाई समाजसेवा गर्न पाउँदा आनन्द लाग्ला । त्यो मान्छेको सोचाइअनुसार हुन्छ ।’
अरूलाई हेरेर संसार बुझिन्छ
जीवनमा दुःखी नहुने मान्छे सायदै होलान् । जीवनप्रति गुनासो नगर्ने मान्छे भेटिन गाह्रो पर्ला । यसको अपवाद हुन्, महावीर पुन । उनी जीवनमा त्यति धेरै दुःखी यो कारणले भएनन् कि दुःखहरूलाई उनले प्रेम गरे । उनका बुबाको मृत्यु चाँडै भयो र आमाको पनि । ‘यो त सबैलाई परेको र पर्ने कुरा भयो । त्यसकारण यी पारिवारिक कुरामा म वास्तै गर्दिनँ,’ उनी दार्शनिक लयमा भन्छन्, ‘दुःखी हुन नपर्नुको कारण संसार नै यस्तै छ । अनेकौँ किसिमको समस्या आइपर्छ । अरूलाई नपर्ने, मलाई मात्र पर्ने भन्ने कुरै हुँदैन ।’ उनी संसारमा आफूभन्दा बढी दुःख पाएका मान्छेहरू धेरै भएको देख्छन् । तुलनात्मक रूपमा उनले त्यस्ता घटना नभोगेको बताउँछन् ।
बचपनकै कुरा गर्ने हो भने, हरेकको आ–आफ्नो वातावरण हुन्छ । कोही बाटोमा जन्मिएर बाटोमै हुर्केका हुन्छन्, कोही गाउँमा दुःख गरेर हुर्केका नि हुन्छन् । हरेकको बचपनका आयामहरू फरक हुन्छन् । उनले पनि भेडा, गाईबस्तु चराउनुपथ्र्यो । खेतीकिसानी गर्नुपथ्र्यो । ‘त्यसलाई मैले दुःख भएको हिसाबले हेर्दिनँ । हामीले भन्दा दुःख पाएका बालबालिका संसारभरि छन्,’ उनी थप्छन्, ‘कमसेकम खरकै घर भए पनि घर त थियो । बिहान–बेलुका ढिँडो–पिठो खान त पाइन्थ्यो ।’
असीमितताको अर्को नाम सन्तुष्टि
मान्छेलाई काम गर्न केले प्रेरित गर्छ ? यसको उत्तर पनि मान्छेअनुसार फरक पाइएला । महावीर गाउँघरमा हुर्केका मान्छे । गाउँका उकाली–ओरालीमा हिँड्न सिकेका मान्छे । गाउँको अर्गानिक सुन्दरतामा रमाउन जानेका मान्छे । दुःखलाई नजिकबाट महसुस गरेका मान्छे । भन्छन्, ‘म गाउँमा नभएर सहरमा हुर्केको भए दुःख थाहा हुने थिएन । गाउँमै हुर्केकाले के गर्दा गाउँका लागि राम्रो हुन्छ भन्ने कुरा थाहा थियो र मैले गरेँ ।’ उनका लागि पुरस्कार तथा सम्मान कुनै ठूलो कुरा होइन । भन्छन्, ‘कसैलाई मैले गरेको काम मन प¥यो भनेर दिएको हो । दिएको सम्मानलाई नकार्ने कुरा हुँदैन, थाप्दियो बस्यो ।’ अहिलेसम्म आफूले गरेका कामममा सन्तुष्ट छैनन्, उनी । भन्छन्, ‘जति पनि काम गरेको छु, त्यसमा सन्तुष्ट नहुनुको कारण त्यसलाई राष्ट्रिय स्तरमा लग्न सकेको छैन ।’
अँध्यारोमा फुल्छ जीवन
राज्यले गर्न नसकेको काम एउटा मान्छेको व्यक्तिगत पहलमा बन्न सक्छ र ? यो प्रश्नको गतिलो उत्तर हुन्– महावीर पुन । जोसम्म राज्यको आँखा कहिल्यै पुगेन, तर राज्यको अवहेलनाका कारण उनको इच्छाशक्ति कहिल्यै डगमगाएन । यो कुरामा राज्य किन चुक्यो होला ? जिज्ञासामा उनी भन्छन्, ‘मलाई थाहा छैन, राज्य किन चुक्यो राज्यलाई नै सोध्नुपर्छ ।’
राज्यसँग हरेक नागरिकको अपेक्षा हुन्छ । तर, राज्यले ध्यान दिएन भने ? महावीर पुनजस्ताले हरेक पाइलामा ठेस स्विकार्नुपर्छ । पावरवाला चश्मा आँखाबाट उतार्दै उनी आक्रोश पोख्छन्, ‘विकासको काममा राज्य चुक्नु भनेको देश अँध्यारोतिर धकेलिनु हो । त्यो बुद्धि नभएर हो ।’ अनुसन्धान तथा विकास चाहिन्छ, त्यो नभइहुन्न भन्ने कुरा कुनै नेता, कर्मचारीको दिमागमा अहिलेसम्म नछिरेको उनको गुनासो छ ।
पैसा मान्छेलाई कति मात्रामा चाहिन्छ ? सायद, असीमितताको अर्को पनि नाम हो– पैसा । तर, महावीर पुन आर्थिक व्यवस्थापनका लागि कहिल्यै पैसाको वास्ता गर्दैनन् । भन्छन्, ‘कामको लागि पैसा त चाहिन्छ । तर, पैसा नहुँदा काम हुँदैन भन्ने छैन ।’ पैसा भन्ने कुरा कहीँकतैबाट आइरहन्छ र आउने नै छ भन्ने उनको विश्वास छ ।
अवसर आफैँ खोज्नुपर्छ
महावीरको एउटा सपना छ, देशमा भएका प्रतिभालाई देशमै रोक्ने, पलायन भएकालाई पनि फर्काउने र समृद्ध नेपालको निर्माण गर्ने । राज्यको बेवास्ताका बाबजुद पनि उनी कम्मर कसेर यसैमा लागिरहेका छन् । उनलाई लाग्छ– आर्थिक विकास त्यतिवेला मात्र हुन्छ, जब आइडिया भएका प्रतिभाहरूले काम थाल्छन् । उनकै परिकल्पनाको आविस्कार केन्द्रका लागि थुप्रै चन्दादाताले सहयोग गरिरहेका छन् । ‘पैसा भन्ने कुरा दोस्रो हो । पहिलो आइडिया हो,’ भन्छन्, ‘र, आइडिया हुँदा पैसाको कारणले काम अड्किँदैन ।’ अनुसन्धान र विकास नगर्ने, तर देशलाई समृद्ध बनाउँछु भन्ने नेताहरूको भनाइप्रति सहमत छैनन्, उनी । पहिले अनुसन्धान र त्यसपछि विकास नगर्ने हो भने देश समृद्ध हुन सक्दैन भन्ने उनको मान्यता छ । केही आक्रोशित हुँदै भन्छन्, ‘नमिलेकै कुरा यहाँ हो । जुन कुरा भएन भने देश समृद्ध हुँदैन भन्छु, उनीहरू हुन्छ भन्छन् ।’ देश समृद्ध हुनका लागि आर्थिक विकास गर्नुपर्ने देख्छन्, उनी । भन्छन्, ‘प्राकृतिक, सांस्कृतिक रूपमा हामी धनी छौँ भन्छौँ, तर धनी भएर खोइ त हामीलाई कसैले धनी भनेको ?’
देशलाई समृद्ध बनाउनका लागि आर्थिक विकासका काम गर्नुपर्छ र त्यसका लागि आविस्कार, अनुसन्धान हुनुपर्छ भन्ने उनको अडान छ । त्यसका लागि प्रतिभाशाली मान्छेलाई देशमा राख्नुपर्ने उनको धारणा छ । भन्छन्, ‘किनभने अरू देशका प्रतिभाशाली मान्छे आएर हाम्रो देशलाई विकास गर्दैनन् । आफ्नै देशको मान्छेबाट नै हाम्रो आर्थिक विकास हुन्छ ।’
प्रतिभा स्वदेशमै फक्रिनुपर्छ
यतिवेला उनी राष्ट्रिय आविस्कार केन्द्र सञ्चालन गर्ने र देशको आर्थिक विकास गर्ने योजनामा छन् । प्रतिभाशाली व्यक्तिलाई देशभित्रै राखेर उनीहरूको आइडियाबाट देशको विकास गर्नुपर्छ भन्ने उनको योजना छ । भन्छन्, ‘आर्थिक विकास उनीहरूको आइडियाले हुन्छ । राज्यले दिने आश्वासनले होइन ।’ राज्यले केही पनि गरेको छैन । हरेक सरकार सत्ता टिकाउनमै व्यस्त छ । दिनदिनै प्रतिभाशाली मान्छेहरू पलायन भइरहेका छन् । ‘राज्यलाई सबै थाहा छ, तर हेर्दैन त के गर्ने ? तिनीहरूलाई कुट्न जाने ?,’ उनी प्रश्न गर्छन्, ‘हेर्दैन भनेर हामीले पनि नहेर्ने ? हामीबाट पनि सम्भव छ, विकास ।’
आविस्कार केन्द्रमा अहिले ३०÷३५ प्रतिभाशाली व्यक्तिले काम गरिरहेका छन् । ड्रोनलगायत विद्युतीय मेसिनहरूको आविस्कार भइरहेको छ । ड्रोनले हालै औषधि ढुवानी परीक्षणसमेत गरेको छ । यार्सागुम्बा खेतीका लागि पनि अनुसन्धान भइरहेको छ । यी प्रतिभालाई राज्यले नचिन्नु मुलुकका लागि ठूलो क्षति भएको उनको बुझाइ छ । राज्यले वास्ता नगर्दानगर्दै पनि ऊर्जाका साथ लाग्नुको कारण सोचाइ हो भन्छन्, उनी । ‘यत्रो दुःख गरिरहनुभएको छ’ भन्ने जिज्ञासामा उनी रोक्दै भन्छन्, ‘मैले दुःख गरेँ भन्दिनँ, जे सक्थेँ त्यही गरिरा’छु ।’ आफूलाई मन नलागेको काम गर्नुपरेको छ भने मात्रै त्यो दुःख हुने उनको भनाइ छ । ‘कसैले जबर्जस्ती काम गराइरहेको छ भने त्यसलाई दुःख भनिन्छ’ भन्ने उनको तर्क छ । भन्छन्, ‘मैले जे गरिरहेको छु, स्वेच्छाले गरिररहेको छु । त्यही भएर यो दुःख होइन ।’ स्वतन्त्र रूपले आफ्नो हिसाबले जीवनयापन गर्न नपाउनुचाहिँ दुःख हो भन्ने लाग्छ, उनलाई । अन्त्यमा भन्छन्, ‘आर्थिक विकासका लागि दिमाग चाहिन्छ । राज्यले दिमागलाई सम्मान गर्न सक्नुपर्छ।’
- nayapatrika

COMMENTS

BLOGGER
contact for perofessional web development
Name

Administration,4,CSIT,2,Culture,3,Current Affair,20,Fiction,3,Formula,3,Freelance,10,Gorkhaptra,2,IQ,1,Local Level,19,Loksewa,10,Memory,2,More,2,Motivation,13,Newspaper Cuttings,3,Objective,71,Officer,1,Policy,5,Science,4,Social,3,Subjective,79,Tips,19,Travel,3,Video Class,9,
ltr
item
Chakra's Blog: आश्वासनमा होइन आइडियामा समृद्धि : महावीर पुन
आश्वासनमा होइन आइडियामा समृद्धि : महावीर पुन
https://1.bp.blogspot.com/-7h0_ElUlW_s/WtWCmi_u3XI/AAAAAAAAGf4/eTdJqG7LPNMnsTGeBxgrnYaXU7JpVY4LgCLcBGAs/s1600/mahabir-pun-300x201.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-7h0_ElUlW_s/WtWCmi_u3XI/AAAAAAAAGf4/eTdJqG7LPNMnsTGeBxgrnYaXU7JpVY4LgCLcBGAs/s72-c/mahabir-pun-300x201.jpg
Chakra's Blog
https://www.chakrapanibhandari.com.np/2018/04/blog-post_17.html
https://www.chakrapanibhandari.com.np/
https://www.chakrapanibhandari.com.np/
https://www.chakrapanibhandari.com.np/2018/04/blog-post_17.html
true
7911877034631758713
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy