// API callback
relpostimgcuplik({"version":"1.0","encoding":"UTF-8","feed":{"xmlns":"http://www.w3.org/2005/Atom","xmlns$openSearch":"http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/","xmlns$blogger":"http://schemas.google.com/blogger/2008","xmlns$georss":"http://www.georss.org/georss","xmlns$gd":"http://schemas.google.com/g/2005","xmlns$thr":"http://purl.org/syndication/thread/1.0","id":{"$t":"tag:blogger.com,1999:blog-7911877034631758713"},"updated":{"$t":"2018-09-03T14:53:23.135+05:45"},"category":[{"term":"Freelance"},{"term":"Fiction"},{"term":"More"},{"term":"Science"},{"term":"Social"},{"term":"Travel"}],"title":{"type":"text","$t":"Chakra's Blog"},"subtitle":{"type":"html","$t":"Freelance, Science \u0026amp; Fiction"},"link":[{"rel":"http://schemas.google.com/g/2005#feed","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/feeds\/posts\/default"},{"rel":"self","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/-\/Freelance?alt=json-in-script\u0026max-results=50"},{"rel":"alternate","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/search\/label\/Freelance"},{"rel":"hub","href":"http://pubsubhubbub.appspot.com/"}],"author":[{"name":{"$t":"Chakra Jwala"},"email":{"$t":"noreply@blogger.com"},"gd$image":{"rel":"http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail","width":"32","height":"32","src":"\/\/lh5.googleusercontent.com\/-q_Xxb-HXIA8\/AAAAAAAAAAI\/AAAAAAAAE6k\/GtBpcRx1MXE\/s512-c\/photo.jpg"}}],"generator":{"version":"7.00","uri":"http://www.blogger.com","$t":"Blogger"},"openSearch$totalResults":{"$t":"4"},"openSearch$startIndex":{"$t":"1"},"openSearch$itemsPerPage":{"$t":"50"},"entry":[{"id":{"$t":"tag:blogger.com,1999:blog-7911877034631758713.post-7322267262245518240"},"published":{"$t":"2018-06-13T19:14:00.002+05:45"},"updated":{"$t":"2018-08-15T23:21:53.326+05:45"},"category":[{"scheme":"http://www.blogger.com/atom/ns#","term":"Freelance"}],"title":{"type":"text","$t":"निर्वाचित हुदैमा आफूलाई राजा नठानेको भए हुन्थ्यो"},"content":{"type":"html","$t":"\u003Cdiv dir=\"ltr\" style=\"text-align: left;\" trbidi=\"on\"\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003Eराजाको प्रत्यक्ष शासन कालमा समाचार सम्पादन, सम्पादक डेक्समा होइन आर्मी व्यारेकमा हुन्थ्यो । संविधानत: नेपाल त्यो सर्वसत्तावादी व्यवस्थाबाट लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्थामा आइपुगेको छ । अर्थात त्यसकै अभ्यासमा छ । तर सर्वसत्तावादी सोचका अवशेष भने कत्ति पनि समाप्त हुन नसकेको अझैपनि प्रष्टै देखिन्छ । ती सर्वसत्तावादी अवशेषहरुले आफूलाई \"महाराजा\" ठान्ने गरेको देखिएको छ । त्यसैको एउटा ज्वलन्त उदाहरण बनेका छन्, सरकारका प्रवक्ता तथा सञ्चार\u0026nbsp; तथा सूचना प्रविधि मन्त्री गोकुल बास्कोटा ।\u0026nbsp;\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003Eनेपालको संबिधान २०७२ को धारा १७ उपधारा (२) को खण्ड (क) मा विचार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता हुने कुरा उल्लेख छ । त्यस्तै धारा १९ संचारको हकको उपधारा (१) मा स्पष्ट उल्लेख गरिएको छ, \"विद्युतीय प्रकाशन, प्रसारण तथा छापा लगायतका जुनसुकै माध्यमबाट कुनै समाचार, सम्पादकीय, लेख, रचना वा अन्य कुनै पाठ्य, श्रव्य, श्रव्यदृश्य सामाग्रीको प्रकाशन तथा प्रसारण गर्न वा सूचना प्रवाह गर्न वा छाप्न पूर्व प्रतिबन्ध लगाइने छैन । तर सरकारका प्रवक्ता एवं सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री गोकुल बास्कोटाले पंचायत वा राणाकालीन हुकुमी शैलीमा आफूलाई कडा प्रश्न सोधेकै आधारमा १२ वर्षदेखि नेपाल टेलिभिजनबाट प्रशारण भैराखेको कार्यक्रम \"सिधा प्रश्न\" बन्द गराएको खबर आएको छ ।\u0026nbsp;\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003Eमन्त्रीको सोहि कार्यको भ्रत्सना गर्दै नेपाल पत्रकार महासंघले ध्यानाकर्षण सहित विज्ञप्ति पनि निकालेको छ ।\u003Cspan style=\"background-color: white; font-family: \u0026quot;ek mukta\u0026quot; , sans-serif; text-align: justify;\"\u003Eत्यस्तै\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; font-family: \u0026quot;ek mukta\u0026quot; , sans-serif; text-align: justify;\"\u003Eप्रेस\u003C\/span\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; font-family: \u0026quot;ek mukta\u0026quot; , sans-serif; text-align: justify;\"\u003E\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; font-family: \u0026quot;ek mukta\u0026quot; , sans-serif; text-align: justify;\"\u003Eयुनियन लगायत विभिन्न पत्रकारितासम्बद्ध संघसंस्थाले पनि यसको घोर विरोध गरेका छन् ।\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; color: #222222; font-family: \u0026quot;mukta\u0026quot; , sans-serif;\"\u003Eयसले सरकार, नियन्त्रित प्रेसका पक्षमा छ भन्ने देखाउँछ।\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; font-family: \u0026quot;ek mukta\u0026quot; , sans-serif; text-align: justify;\"\u003Eसामाजिक संजालहरुमा पनि यसको चर्को विरोध भएको छ । सरकार कुन दिशामा अघि बढिरहेको छ भन्ने गम्भीर प्रश्न चिन्ह यसले खडा गरेको छ ।\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003Eनेपाललाई पूर्ण लोकतान्त्रिक देश भनिएको छ र नेपाली जनता लोकतन्त्रले प्रदान गर्ने हरेक प्रकारका स्वतन्त्रता चाहन्छन् । त्यहि स्वतन्त्रता मध्येका हुन्, विचार र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र पूर्ण प्रेस स्वतन्त्र । जुन हाम्रो संबिधानमा स्पष्ट व्यवस्था छ, मात्र कार्यान्वयनमा इच्छाशाक्तिको खाँचो छ ।\u0026nbsp;\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003E\u003Cdiv class=\"separator\" style=\"clear: both; text-align: center;\"\u003E\u003Ca href=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-xaYRQqIGCBE\/WyEcIORGgsI\/AAAAAAAAHCU\/9UvOQlMMhk8YJaCTvMKkLwhcFW1E5NDDACLcBGAs\/s1600\/mantri.jpg\" imageanchor=\"1\" style=\"margin-left: 1em; margin-right: 1em;\"\u003E\u003Cimg border=\"0\" data-original-height=\"473\" data-original-width=\"960\" height=\"310\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-xaYRQqIGCBE\/WyEcIORGgsI\/AAAAAAAAHCU\/9UvOQlMMhk8YJaCTvMKkLwhcFW1E5NDDACLcBGAs\/s640\/mantri.jpg\" width=\"640\" \/\u003E\u003C\/a\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003Eप्रेस राज्यको \"वाच डग\" हो । यसले राज्य र यसका निकायले गर्ने हरेक प्रकारका अनियमित कामको पर्दाफास गर्ने मात्र नभई यसका सकारात्मक कुराको प्रचारप्रसार पनि गर्छ । सञ्चार कै कारण सरकारको लोकप्रियता बढ्छ किनकि सरकारले गरेका हरेक क्रियाकलाप सबैभन्दा छिटो जनताले थाहा पाउने भनेकै सञ्चारमाध्यमबाट हो । त्यति मात्र होइन यसले सरकार र जनतालाई जोड्ने कडीको रुपमा पनि काम गरेको हुन्छ । त्यसैले त सञ्चार क्षेत्रलाई राज्यको चौथो अंग भनिएको हो । सञ्चारमाध्यमको भूमिका प्रतिपक्षी जस्तो भएन भने शासकहरुमा मनपरीतन्त्र हावी हुन्छ ।\u0026nbsp;\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003Eविगतदेखि नै सरकारी सञ्चारमाध्यम सरकारको भजन गाउने माध्यमका रुपमा मात्र शासकहरुले प्रयोग गर्दै आए । देश गणतन्त्रमा आइपुग्दापनि त्यो प्रवृत्ति उस्तै देखियो । मन्त्रि बास्कोटा चाहन्थे, आफूलाई अन्तर्वार्तामा बोलाएर उनी र उनको सरकारको भजन गाइयोस् । तर परिस्थिति त्यस्तो रहेन । अन्तर्वार्ताको सुरु देखि अलि अस्वाभाविक मुद्रामा प्रस्तुत भएका मन्त्रि बास्कोटालाई जव संचालक राजु थापाले सम्पत्ति विवरणको प्रसंग निकाले उनले झुट बोल्न पनि भ्याए तर सप्रमाण उनकै हस्ताक्षर भएको सम्पत्ति विवरण देखाएपछी भने उनी त्यसलाई स्वीकार्न वाध्य भए । अन्तर्वार्ता कै क्रममा एउटा प्रश्नमा उनले \"यो प्रश्न काङ्ग्रेसले तपाइँलाई लेखेर दिएको\" भन्न सम्म भ्याए ।\u003Cbr \/\u003E\u003Cbr \/\u003Eनेपाल टेलिभिजनमा हुदै आइरहेको राजनीतिक हस्तक्षेपको प्रसंगबारे विभिन्न पत्रकारहरुले आफ्नो अनुभव सामाजिक संजालमा पोखेका छन् । यसै क्रममा नेपाल लाइभ र स्वास्थ्यखबरका बरिष्ट पत्रकार डीबी खड्काले आफ्नो त्यस्तै अनुभव सामाजिक संजालमा यसरी लेखेका छन् \"\u003Cspan style=\"background-color: white; color: #1d2129; font-family: \u0026quot;helvetica\u0026quot; , \u0026quot;arial\u0026quot; , sans-serif;\"\u003Eसम्झिल्याउँदा मेराे लाेकतन्त्र धरापमा परेकाे त वर्षाैं भइसकेछ। केही वर्षअघि (तुच्छ भाषामा सिधा प्रश्न हाेइन सभ्य भाषामा सुदुर पश्चिम तिरकाे संस्कृतिबारे ) कार्यक्रम चलाउने समय माग्न एकजना दिदिकाे लहलहैमा मपनि टिभितिर पुगें । जिएमसापले सञ्चार मन्त्रालयतिर पठाउनुभाे । मन्त्रीजी लाेकतन्त्रका हिमायती पर्नुभाे र घर ठेगाना र राजनितिक अास्था साेध्नुभाे । दिदि छुच्ची, राजनितिक हाेइन, कल्चरल कार्यक्रम भनिदिनुभाे । त्यसपछि उहाँले ढाेकातिरकाे बाटाे देखाउनुभाे । म घरै अाएँ । अाज विचार गर्दा मेराे लाेकतन्त्र हरण भएकाे दिन म कसरी चुपचाप घर अाउन सकें भनेर चकित परिरहेकाे छु ।\"\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; color: #1d2129; font-family: \u0026quot;helvetica\u0026quot; , \u0026quot;arial\u0026quot; , sans-serif;\"\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003C\/span\u003E \u003Cspan style=\"background-color: white; color: #1d2129; font-family: \u0026quot;helvetica\u0026quot; , \u0026quot;arial\u0026quot; , sans-serif;\"\u003Eत्यस्तै अर्का लोकप्रिय पत्रकार रबि लामिछाने पनि यसै प्रसङ्गमा आफ्नो अनुभवलाई सामाजिक संजालमा यसरी प्रस्तुत गरेका छन् \"\u003C\/span\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; color: #1d2129; font-family: \u0026quot;helvetica\u0026quot; , \u0026quot;arial\u0026quot; , sans-serif;\"\u003Eप्रश्नको सामना गर्न नसक्नेहरुको दाउपेच बारे छिट्टै मेरा अनुभवकोपनि खुलासा गर्दैछु। कार्यक्रम बन्द मात्र होइन देशबाटै लखेट्ने सम्मको खेलमा सम्लग्नहरुको एक एक हिसाब राखेको छु। बर्गेनिङ गर्ने, मान्छेलाई आत्महत्या गर्न बाध्य पार्ने, अर्काको चरीत्र हत्या गर्ने, अकुत सम्पत्ति कमाएर आधा सन्सार घुम्ने, जिन्दगीभर अर्काको फ्रीमा खाने मान्छे प्रेस काउन्सिलमा भए सम्म त्यस्ताले सिफारिस वा हस्ताक्षर गरेको प्रेस पास बोकेर सिंहदरबार छिर्नु छैन मलाई। मलाई \"पख्लास\" भन्नू हुने पत्रकार महोदय, म अब धेरै कुर्न सक्दिन।\"\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; font-family: \u0026quot;ek mukta\u0026quot; , sans-serif; text-align: justify;\"\u003Eलोकतन्त्रमा हरेक नागरिकले जिम्मेवार निकायमा रहेकाहरुलाई प्रश्न सोध्ने हैसियत राख्छ तर पू\u003C\/span\u003Eर्व पत्रकारको पनि परिचय भएका मन्त्रि बास्कोटाले\u003Cspan style=\"background-color: white; font-family: \u0026quot;ek mukta\u0026quot; , sans-serif; text-align: justify;\"\u003E\u0026nbsp;प्रश्न नै गर्ने कर्म भएका एक जना पत्रकारलाई उनले सञ्चालन गर्दै आएको कार्यक्रम बन्द गर्न आदेश दिनुले मन्त्री वास्कोटा सहित इतिहास कै शक्तिशाली सरकारको नियत पनि उदाङ्गो पारेको छ । ‘केपी ओली नेतृत्वको सरकारले अधिनायकवादी चरित्र देखाउदै त छैन भन्ने डर पनि सिर्जना गरेको छ\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E। यी आशंकालाई चिर्न सार्वजनिक रुपमा उनले चालेको कदमको लागि माफी माग्दै बन्द गराइएको भनिएको उक्त कार्यक्रम पुनः निर्वाध सुचारु हुने वातावरण बनाइदिनुपर्छ । र आगामी दिनमा यसरी हस्तक्षेप नगर्ने प्रतिवद्धता पनि जाहेर गर्नुपर्छ ।\u003Cbr \/\u003E\u003Cbr \/\u003Eमन्त्रि बास्कोटाले यो पनि बुझ्नु जरुरि छ कि यदि लोकतन्त्रमा जनतालाई सर्बोच्च मानिन्छ भने जनताबाट आउने हरेक प्रकारका असन्तुष्टिहरु र यसका अनेक रुपहरुलाई उनीजस्ता जिम्मेवार निकायमा भएकाहरुले सुन्ने र सामना गर्ने ताकत बनाउनुपर्छ । र त्यसलाई समाधान गर्ने बाटोतिर लाग्नुपर्छ ।\u0026nbsp;\u003Cspan style=\"background-color: white; color: #1d2129; font-family: \u0026quot;helvetica\u0026quot; , \u0026quot;arial\u0026quot; , sans-serif;\"\u003Eबेलाबेला जुत्ता पनि खानुपर्छ, यो त कडा प्रश्न मात्र थियो । सामना गर्ने बानी बनाएर मात्र राजनीतिमा आउनुपर्ने देखियो । मन्त्रिज्युलाई सुझाव: निर्वाचित हुदैमा आफूलाई राजा नसम्झिहालेको भए हुन्थ्यो ।\u003C\/span\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Cdiv style=\"height: 0px;\"\u003E\u003Cspan style=\"color: #1d2129; font-family: \u0026quot;helvetica\u0026quot; , \u0026quot;arial\u0026quot; , sans-serif;\"\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white;\"\u003E\u003Cb\u003Eनेपाल टेलिभिजनको सिधा प्रश्न कार्यक्रममा मन्त्रि बास्कोटाको अन्तर्वार्ता\u003C\/b\u003E\u003C\/span\u003E\u003C\/span\u003E\u003C\/div\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Ciframe allowfullscreen=\"\" class=\"YOUTUBE-iframe-video\" data-thumbnail-src=\"https:\/\/i.ytimg.com\/vi\/_KTNjABx5CQ\/0.jpg\" frameborder=\"0\" height=\"310\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/_KTNjABx5CQ?feature=player_embedded\" width=\"500\"\u003E\u003C\/iframe\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Cdiv style=\"text-align: left;\"\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003C\/div\u003E\u003C\/div\u003E"},"link":[{"rel":"replies","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/feeds\/7322267262245518240\/comments\/default","title":"Post Comments"},{"rel":"replies","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/2018\/06\/mantri-baskota.html#comment-form","title":"0 Comments"},{"rel":"edit","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/7322267262245518240"},{"rel":"self","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/7322267262245518240"},{"rel":"alternate","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/2018\/06\/mantri-baskota.html","title":"निर्वाचित हुदैमा आफूलाई राजा नठानेको भए हुन्थ्यो"}],"author":[{"name":{"$t":"Chakra Jwala"},"uri":{"$t":"https:\/\/plus.google.com\/115957861354712476998"},"email":{"$t":"noreply@blogger.com"},"gd$image":{"rel":"http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail","width":"32","height":"32","src":"\/\/lh5.googleusercontent.com\/-q_Xxb-HXIA8\/AAAAAAAAAAI\/AAAAAAAAE6k\/GtBpcRx1MXE\/s512-c\/photo.jpg"}}],"media$thumbnail":{"xmlns$media":"http://search.yahoo.com/mrss/","url":"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-xaYRQqIGCBE\/WyEcIORGgsI\/AAAAAAAAHCU\/9UvOQlMMhk8YJaCTvMKkLwhcFW1E5NDDACLcBGAs\/s72-c\/mantri.jpg","height":"72","width":"72"},"thr$total":{"$t":"0"}},{"id":{"$t":"tag:blogger.com,1999:blog-7911877034631758713.post-8309811782670528628"},"published":{"$t":"2018-04-04T14:25:00.002+05:45"},"updated":{"$t":"2018-08-16T09:41:26.189+05:45"},"category":[{"scheme":"http://www.blogger.com/atom/ns#","term":"Freelance"}],"title":{"type":"text","$t":"जनप्रतिनिधिका आकांक्षीहरु ! ठूला सपना होइन न्युनतम आवस्यकता पूरा गरेर बसाइसराइ रोक"},"content":{"type":"html","$t":"\u003Cdiv dir=\"ltr\" style=\"text-align: left;\" trbidi=\"on\"\u003Eराष्ट्रिय सहमति जुटाएर दोश्रो चरणमा गर्ने भन्दै सरकारले जेठ ३१ गतेका लागि तोकेको ५ नम्बर प्रदेशसहित १, २ र ७ नम्बर प्रदेशको स्थानीय निकायको चुनावको मिति “असार १४” अझै पनि अन्योलमै छ । सरकारले मधेस केन्द्रित दललाई अझै मनाउन नसकिरहेको भएतापनि यस क्षेत्रको चुनावी सरगर्मी भने निकै बढेको छ ।\u003Cbr \/\u003E\u003Ctable cellpadding=\"0\" cellspacing=\"0\" class=\"tr-caption-container\" style=\"float: left; margin-right: 1em; text-align: left;\"\u003E\u003Ctbody\u003E\u003Ctr\u003E\u003Ctd style=\"text-align: center;\"\u003E\u003Ca href=\"https:\/\/4.bp.blogspot.com\/-zD48NdREz4I\/WsSPQy9UhgI\/AAAAAAAAGao\/Z84hfbP75y4mD3r39KxLnlkjl4bYqAQ3wCLcBGAs\/s1600\/66.Tamghas%2Bfrom%2BResunga%252C%2BGulmi%2B%2528P-Ashis%2BLohani%2529.jpg\" imageanchor=\"1\" style=\"clear: left; margin-bottom: 1em; margin-left: auto; margin-right: auto;\"\u003E\u003Cimg border=\"0\" data-original-height=\"526\" data-original-width=\"700\" height=\"480\" src=\"https:\/\/4.bp.blogspot.com\/-zD48NdREz4I\/WsSPQy9UhgI\/AAAAAAAAGao\/Z84hfbP75y4mD3r39KxLnlkjl4bYqAQ3wCLcBGAs\/s640\/66.Tamghas%2Bfrom%2BResunga%252C%2BGulmi%2B%2528P-Ashis%2BLohani%2529.jpg\" width=\"640\" \/\u003E\u003C\/a\u003E\u003C\/td\u003E\u003C\/tr\u003E\u003Ctr\u003E\u003Ctd class=\"tr-caption\" style=\"text-align: left;\"\u003Eतस्बिर: रेसुङ्गाबाट हेर्दा तमघास\u003C\/td\u003E\u003C\/tr\u003E\u003C\/tbody\u003E\u003C\/table\u003E\u003Cdiv style=\"box-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eचुनावले हाम्रो जिल्ला गुल्मी पनि तातेको छ, माहोल रमाइलो बन्दै छ । जनमतलाई आफ्नो पक्षमा पार्न दलहरुका स्थानीय नेताकार्यकर्ताहरुले बलबुताले भ्याएसम्मको प्रयास गरिरहेका छन् । स्थानीय निकायमा आफ्नो पार्टीको उपस्थितिलाई बलियो बनाउन जिल्लाका केन्द्रियस्तरका नेताहरु पनि अहिले लागिपरिरहेका छन् । दलका नेताकार्यकर्ताहरुले जनताको ध्यान खिच्न राष्ट्रिय मुद्दासंग आफूलाई जोड्ने पनि गरेका छन् । कतिपय दलले ‘आफ्नो पार्टीको सरकारको पालोमा संबिधान जारि भएको’ भन्दै आफूलाई भोट गर्न भनेका छन् त कोहि दलले आफूलाई ‘वृद्दभत्ता सुरु गर्ने दल’ भनेका छन् भने कोहि ‘लोडसेडिङ अन्त्यको जस’ आफूलाई दिँदै भोट मागिरहेका छन् ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"box-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eराष्ट्रिय राजनीतिमा कुन पार्टीले के गरे, कुन पार्टीको मुद्दा कस्तो भन्नुले स्थानीय निकायमा कमै फरक पार्छ । कम फरक यस अर्थमा पार्छ कि स्थानीय निकायमा निर्वाचित जनप्रतिनिधिको अधिकार क्षेत्र स्थानीय तह मात्र हो । त्यसैले हरेक मतदाताले दलहरु भन्दा पनि स्थानीय उमेदवारलाई उनीहरुले उठाएका मुद्दा हेरेर अत्यन्त विवेकी भएर आफ्नो मतको प्रयोग गर्नुपर्छ । हाम्रो जस्तो अशिक्षित समाजमा अझैपनि ‘दलहरुका चुनाव चिन्हका गुणका आधारमा’ भोट दिइन्छ अर्थात त्यसरी नै भोट गर्न अशिक्षित दिमागमा मनोवैज्ञानिक प्रभाव पारिन्छ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"box-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eएमालेलाई भोट किन दिने भन्दा ‘सुर्यले उज्यालो दिन्छ त्यसैले’ वा कांग्रेसलाई भोट दिने भनेको ‘रुखले सितल दिने भएर’ …..। सुर्यको उज्यालो र रुखको सितलतासंग उक्त पार्टीले उठाएको उमेद्वारको कुनै सम्बन्ध छ र? तर पनि एक खालको मनोवैज्ञानिक प्रभाव हाम्रा अशिक्षित आमाबुवाको दिमागमा परेको छ । उनीहरु त्यसैका आधारमा मताधिकारको नाममा आफ्नो मतको दुरुपयोग गरिरहेका छन् । प्रत्येक चुनावमा त्यहि मनोविज्ञानका आधारमा नयाँनयाँ अनुहारलाई जिताएका छन् । त्यसैले शिक्षित जमातले पार्टीभन्दा माथि उठेर आफ्नो परिवार र समाजमा राम्रा उमेदवारको पक्षमा जनमत बनाउन मद्दत गरेमा आफ्नो स्थानीय तहको भविष्य उज्यालो हुनेमा दुइमत छैन । त्यस्तै अहिलेको ठूलो र झन्झटिलो मतपत्रमा छाप लगाउने तरिका अर्थात मतदाता शिक्षामा सहयोग गरेमा कम मतपत्र बदर हुनेछन् र सहि उमेदवारको छनोटमा सहयोग पुग्नेछ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"box-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eलामो समयसम्म स्थानीय निकायको निर्वाचन हुन नसक्दा विकासले गति लिन नसकिरहेको अवस्थामा अब निर्वाचित हुने जनप्रतिनिधिबाट जनताको ठूलो अपेक्षा हुनु स्वाभाविक नै हो । स्थानीय उमेदवारले पनि त्यहि अनुरुप आफ्ना घोषणापत्रहरु तयार पनि पारेका छन् । तर कार्यान्वायनका आधार बिनाका सपनामात्रको कुनै अर्थ रहदैन । कतिपय उमेद्वारले आफ्नो क्षेत्राधिकारको ख्याल नगरि आफ्नो अधिकारभन्दा माथिका काम पनि गर्ने भन्दै प्रचारप्रसार गरिरहेका छन् ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"box-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eचुनावकै अवसरमा केहि ‘टुरिस्ट नेताहरु’ पार्टीको टिकट बोकेर गाउँ पसेका छन् । ती अवसरबादी नेताहरु जसरी आउँछन त्यसरी नै हराउने गरेको विगतमा पनि देखिएको छ । त्यसैले उमेद्वार छनोटको पहिलो चरण, ‘उमेद्वार स्थानीय तहमा कत्तिको भिजेका छन् अर्थात विगतमा ती उमेद्वारले हाम्रो गाउँसमाजलाई केके योगदान पुर्याएका छन्’ भन्ने जान्नु हो । पहिलेको जस्तो पार्टीको चुनाव चिन्ह मात्र हेरेर भोट दिने अवस्था अहिले छैन, त्यसैले ठुल्ठुला सपना मात्र देखाउनु भन्दा हाम्रो स्थानीय माग र आवस्यकतालाई बुझ्न सकेमा उमेद्वारलाई पनि राम्रो हुनेछ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"box-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eगुल्मी आफैमा त्यति अविकसित जिल्ला पनि होइन । तर दिन प्रतिदिन पहाडबाट तराइ सर्नेको जनलहरले गुल्मीका ग्रामिण बस्तीहरु रित्तिने क्रम जारि छ । त्यसैले पहाडबाट तराइ सर्नेको जनलहर रोक्न स्थानीय निकायका प्रतिनिधिले प्रयास गर्न सक्नुपर्छ । प्रत्येक गाउपालिकामा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा, स्वरोजगारका बाटाहरु, उच्च शिक्षा र प्राबिधिक शिक्षासहितका क्याम्पसहरु, सडक सुलभतामा वृद्धि, लगभग शुन्य जस्तै रहेको पर्यटनलाई बिशेस जोड दिएर पर्यटन व्यवसायलाई उकास्ने जस्ता केहि न्युनतम आवस्यकताहरु पूरा गर्न सकेमा बसाइसराइको दरलाई कम गर्न सकिन्थ्यो ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"box-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eप्रत्येक क्षेत्रमा बिशेसज्ञ सेवा सहितको कम्तिमा एउटा अस्पताल, प्रत्येक गाउँगाउँमा मोटरबाटो पुर्याउने, खनिसकेका सडकहरुको स्तरोन्नति र कालोपत्रे गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउने, अन्तीम स्टेसनका रुपमा रहेका गुल्मीका मुख्य सडकहरुलाई अन्य जिल्लाहरुसम्म जोड्ने, जिल्लाको निर्माणाधीन रेसुङ्गा विमानस्थलको निर्माणलाई छिटो सक्ने र विमानस्थल जोड्ने सडकसंजाल बढाउने, प्रत्येक गाउँमा स्वच्छ खानेपानी र सिंचाईको सुबिधा पुराउने, देशकै कफी खेतिको उद्गमस्थल स्थल भएकैले कफी खेतिलाई बिस्तार गर्दै ‘इलामको चियाबारी जस्तै’ गुल्मीमा पनि ‘कफीबारी’ को रुपमा पर्यटनको विस्तार गर्ने, गुल्मीको अर्गानिक कफीको ‘ब्राण्डिङ’ गरि देश विदेशमा हाम्रो कफीको निर्यातलाई बढाउने, कालिगण्डकी र बडीगाड नदीमा जलपर्यटनको रुपमा विकास गर्ने, कालिगण्डकी करिडोरको निर्माण सम्पन्न भएपछी यसले धेरै सम्भावनाका ढोकाहरु खोल्ने हुँदा यसलाई जोड्ने सडकसंजाल बढाउने, नेपालको चारधाम मध्येको एक रुरु क्षेत्रलाई प्रचारप्रसार गरि अझै व्यवस्थित बनाएर पर्यटन गतिविधि बढाउने, रुरु क्षेत्रमा आउने पर्यटकलाई एउटै प्याकेजमा रुद्राबेनी धाम, रेसुङ्गा, विचित्र गुफा, सालिमे दह, दिब्रुङ, गुल्मी दरबारलगायतका ठाउँहरु घुम्न जाने व्यवस्था मिलाउने, अन्य सम्भावित पर्यटकीयस्थलहरुको विकास र प्रचारप्रसार गर्ने ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"box-sizing: inherit; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eरेसुङ्गा, सालिमेदह लगायत क्षेत्रलाई ट्रेकिंङ रुटको रुपमा विकास गर्ने, र भौतिक संरचनाहरु निर्माण गर्ने । गुल्मीका हरेक सानाठूला नदि तथा खोलाहरुबाट लघु जलविद्युत निकालेर जिल्लालाई विद्युतमा आत्मनिर्भर बनाउने । नयाँ बस्दै गरेका बजारलाई व्यवस्थित गरि एकीकृत बस्तीको रुपमा विकास गर्ने लगायत काम गर्न सकेमा जिल्लाको अवस्था माथि पुग्नेछ । सरकारी क्षेत्रमा सबैभन्दा धेरै नाम निकाल्न सफल जिल्लाको उपमा पाएको हाम्रो गुल्मीले सबैभन्दा धेरै स्वरोजगारका अवसर सृजना गर्ने जिल्लाको रुपमा पनि नाम राख्ने बनाउन नयाँ जनप्रतिनिधि सफल हुन सक्नुपर्छ ।\u003Cbr \/\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Cspan style=\"background-color: rgba(255 , 255 , 255 , 0.95); font-family: \u0026quot;gentium book basic\u0026quot; , serif; font-size: 18px; font-weight: 700;\"\u003E-चक्र भण्डारी\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E३ असार २०७४, शनिबार\u0026nbsp;\u003Ca href=\"http:\/\/gulminews.com\/%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A5%80%E0%A4%B9\/\" rel=\"noopener\" style=\"box-sizing: inherit;\" target=\"_blank\"\u003E“\u003C\/a\u003E\u003Cspan class=\"author\" style=\"box-sizing: inherit;\"\u003E\u003Ca href=\"http:\/\/gulminews.com\/%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%86%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A5%80%E0%A4%B9\/\" rel=\"noopener\" style=\"box-sizing: inherit;\" target=\"_blank\"\u003Eगुल्मिन्युज डट कम”\u003C\/a\u003E\u0026nbsp;मा प्रकाशित\u003C\/span\u003E\u003C\/div\u003E\u003C\/div\u003E"},"link":[{"rel":"replies","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/feeds\/8309811782670528628\/comments\/default","title":"Post Comments"},{"rel":"replies","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/2018\/04\/blog-post_86.html#comment-form","title":"0 Comments"},{"rel":"edit","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/8309811782670528628"},{"rel":"self","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/8309811782670528628"},{"rel":"alternate","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/2018\/04\/blog-post_86.html","title":"जनप्रतिनिधिका आकांक्षीहरु ! ठूला सपना होइन न्युनतम आवस्यकता पूरा गरेर बसाइसराइ रोक"}],"author":[{"name":{"$t":"Chakra Jwala"},"uri":{"$t":"https:\/\/plus.google.com\/115957861354712476998"},"email":{"$t":"noreply@blogger.com"},"gd$image":{"rel":"http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail","width":"32","height":"32","src":"\/\/lh5.googleusercontent.com\/-q_Xxb-HXIA8\/AAAAAAAAAAI\/AAAAAAAAE6k\/GtBpcRx1MXE\/s512-c\/photo.jpg"}}],"media$thumbnail":{"xmlns$media":"http://search.yahoo.com/mrss/","url":"https:\/\/4.bp.blogspot.com\/-zD48NdREz4I\/WsSPQy9UhgI\/AAAAAAAAGao\/Z84hfbP75y4mD3r39KxLnlkjl4bYqAQ3wCLcBGAs\/s72-c\/66.Tamghas%2Bfrom%2BResunga%252C%2BGulmi%2B%2528P-Ashis%2BLohani%2529.jpg","height":"72","width":"72"},"thr$total":{"$t":"0"}},{"id":{"$t":"tag:blogger.com,1999:blog-7911877034631758713.post-2261609931145727617"},"published":{"$t":"2018-04-04T14:14:00.001+05:45"},"updated":{"$t":"2018-08-22T14:18:32.549+05:45"},"category":[{"scheme":"http://www.blogger.com/atom/ns#","term":"Freelance"}],"title":{"type":"text","$t":"यसकारण प्रदेश पाँचको राजधानी दाङ नै उपयुक्त"},"content":{"type":"html","$t":"\u003Cdiv dir=\"ltr\" style=\"text-align: left;\" trbidi=\"on\"\u003E\u0026nbsp;\u003Cspan style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); font-family: \u0026quot;gentium book basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px;\"\u003Eदेशमा प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको चुनाव भर्खरै सकिएर सरकारले प्रदेश प्रमुख तोक्ने तयारीमा रहेको छ । राष्ट्रिय सभा गठन अध्यादेश राष्ट्रपतिकोमा अड्केको अवस्था छ । सरकार पक्ष र प्रतिपक्षीहरु एकापसमा आरोप प्रत्यारोप गरिरहेको प्रसंग एकातिर छ भने भर्खरै सकिएको चुनावमा गठवन्धन बनाएर संगै लडेका माओबादी केन्द्र र एमालेले पार्टी एकीकरण गर्ने कुराले देशका मिडियाहरुमा प्रमुख स्थान पाएका छन् । केन्द्रमा चलिरहेको यो जुहारीसंगै प्रदेशहरुमा पनि प्रदेशकेन्द्र कहाँ तोक्ने भन्ने विषयले प्रमुख स्थान पाएको अवस्था छ । प्रदेश राजधानी तोक्ने अधिकार प्रदेशसभालाई छ । कतिपय जनप्रतिनिधी यस विषयमा खुलेर आफ्नो धारणा वा दावी प्रस्तुत गरेका छन् भने कोहि अहिलेसम्म पनि मौन छन् । नेताहरुले जेजस्तो कुराहरु गरेपनि अधिकांस प्रदेशवासीहरुले आफ्नो निजि धारणा भने बनाइसकेको बुझ्न सकिन्छ । कतिपयले आफ्नो मात्र पायक हेरेर यहाँ भैदिए हुन्थ्यो भन्दै छन् भने कतिपयले समग्र प्रदेशको केन्द्र र सबैलाई पायक पर्ने ठाउँ हुनुपर्ने बिचार राख्दछन । लोकतन्त्रको सबैभन्दा राम्रो पक्ष नै यहीं हो, सबैलाई फरक मत राख्ने छुट छ ।\u003C\/span\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Ctable align=\"center\" cellpadding=\"0\" cellspacing=\"0\" class=\"tr-caption-container\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;\"\u003E\u003Ctbody\u003E\u003Ctr\u003E\u003Ctd style=\"text-align: center;\"\u003E\u003Ca href=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-11hgn_VwCaM\/WsSMiHbjOdI\/AAAAAAAAGac\/ZlpjIL_FIU8fG6QJAJGnAoU8LuCCvhymwCLcBGAs\/s1600\/province-5.jpg\" imageanchor=\"1\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto;\"\u003E\u003Cimg border=\"0\" data-original-height=\"602\" data-original-width=\"1024\" height=\"376\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-11hgn_VwCaM\/WsSMiHbjOdI\/AAAAAAAAGac\/ZlpjIL_FIU8fG6QJAJGnAoU8LuCCvhymwCLcBGAs\/s640\/province-5.jpg\" width=\"640\" \/\u003E\u003C\/a\u003E\u003C\/td\u003E\u003C\/tr\u003E\u003Ctr\u003E\u003Ctd class=\"tr-caption\" style=\"text-align: center;\"\u003Eप्रदेश ५ को नक्सा र जसअन्तर्गत पर्ने जिल्लाहरु\u003C\/td\u003E\u003C\/tr\u003E\u003C\/tbody\u003E\u003C\/table\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003E“प्रदेश पाँचको राजधानी दाङ कि बुटवल ?” भन्ने प्रश्नमा अधिकांश गुल्मेलीको जवाफ “बुटवल” आउँछ । यसका दुइटा कारण हुन्, गुल्मी बुटवलसंग सिधा सडकसंजालले जोडिनु र धेरैजसो गुल्मेलीहरुको जग्गा जमिन रुपन्देहीमा हुनु । अब एकैछिन यी दुइटै कुरालाई बिर्सेर यहीं पाँच नम्बरको कुनै कुनाको बासिन्दा बनेर प्रश्न गरौँ “दाङ के कारणले प्रदेश राजधानी बन्न अनुपयुक्त छ?” यो प्रश्नको जवाफ दिनुभन्दा पहिले राजनीतिक वृत्तमा देश कै राजधानी दाङलाई बनाउनुपर्छ भन्ने सम्मको चर्चा\/परिचर्चा भएको यथार्थलाई पनि संगसंगै सम्झिऔं । तपाई हामी सबैलाई थाहा छ, दाङ एसिया कै सबैभन्दा ठूलो उपत्यका मानिन्छ । यो भन्दै गर्दा “ठूलोले के अर्थ राख्छ ?” भन्ने प्रश्न आउला । प्रदेश राजधानी बनेसंगै अब छिट्टै त्यहि किसिमका संरचनाहरु बन्नेवाला छन् । संघीयतालाई सजिलो भाषामा सम्झिनुस, परिवारका भाइ-भाइ छुट्टिए, अब प्रत्येक भाइका लागि छुट्टै घर, छुट्टै चुलो बन्नेवाला छ । प्रदेश सरकार र मातहतका कार्यालय र विभागहरु, त्यस्तै प्रदेश संसदका लागि आवश्यक संरचना बन्नको लागि त्यहि “ठूलो” ले ठूलै महत्व राख्छ ।\u003C\/div\u003E\u003Ch3 style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; clear: both; font-family: Fondamento, cursive; font-size: 1.5rem; font-weight: 400; margin-top: 0px; padding-top: 0px;\"\u003Eचर्चा किन दाङ र बुटवलको मात्र ?\u003C\/h3\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eकतिपयको प्रश्न छ, किन प्रदेश राजधानीको चर्चा बुटवल र दाङ मात्र भयो? पाल्पा, गुल्मी, अर्घाखाँची, प्युठान, भैरहवा वा कपिलबस्तुको किन बढी चर्चा भएन ? नेपालको अन्यत्र जस्तै पाँच नम्बर प्रदेशको तराई तुलनात्मक रुपमा पहाडभन्दा विकसित छ वा भनौं विकास गर्न सहज छ । तराईका जिल्लालाई सबै पहाडी जिल्लाले सिधा सडक संजालले जोडेको छ तर पहाडी जिल्लाहरु बीच सबैमा एकापसमा सडकले जोडिएको छैन, जोडिएको भएपनि सहज आवतजावत छैन । हुनुपर्ने त यस्तै कम विकास भएका जिल्लालाई प्रदेश केन्द्र तोकेर माथी उठाउनुपर्ने हो तर त्यसका लागि ठूलै बजेट भौतिक निर्माणमा खर्चनुपर्ने हुनसक्छ । तत्कालका लागि त्यो असम्भव जस्तै छ । अब रह्यो भैरहवा र कपिलबस्तुको कुरा, भैरहवा भौगोलिक रुपमा पाँच नम्बर प्रदेशको केन्द्र भागमा पर्दैन । बरु कपिलबस्तु भौगोलिक रुपमा प्रदेश राजधानीको दाबेदार हुनसक्छ तर बलियो केन्द्रिय नेताको कमीको महसुस कपिलवस्तुले गरेको छ । त्यसैले यसको चर्चा अलि कम भएको देखिएको छ । यहाँ बढी चर्चा भएका र धेरै सम्भावना बोकेका “बुटवल र दाङ” को कुरा गरौँ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eदाङ, रुपन्देही भन्दा कम विकसित छ भन्नेहरुले सम्झनुस, दाङ ती “तीन जिल्ला” भित्र पर्छ, जसका २\/२ उपमहानगरपालिकाहरु रहेका छन् । अरु २\/२ उपमहानगरपालिका हुने जिल्लाहरुमा २ नम्बर प्रदेशको बारा र १ नम्बर प्रदेशको सुनसरी मात्र हुन् । त्यति मात्र होइन घोराही देशकै सबैभन्दा ठूलो (क्षेत्रफलमा) उपमहानगरपालिका पनि हो । यति हुदाँहुदै पनि दाङको राम्रो पक्ष, यहाँ जनघनत्व कम नै छ । विकास भैसकेको ठाउँलाई भन्दा विकास हुदै गरेको ठाउँलाई नै चयन गर्नु उपयुक्त हुन्छ । पाँच नम्बर प्रदेशका सबैभन्दा कम विकसित जिल्लाहरु रुकुम र रोल्पा हुन्, यिनको विकासको लागि पनि प्रदेशको केन्द्र कहाँ बन्ने भन्ने विषयले महत्व राख्छ । काठमाडौँलाई देशको राजधानी तोकिदा फरकफरक बजेट छुट्टिने छिमेकी जिल्लाहरु ललितपुर र भक्तपुरले पनि विकासमा भरपुर फाईदा लिएजस्तै, दाङलाई प्रदेशको राजधानी तोकिएमा, विकासको हिसावमा दाङ काठमाडौँ जस्तो बन्दै गर्दा निकट भविष्यमा रोल्पाको लिबाङ र रुकुम पुर्वको रुकुमकोट बुटवल जस्तो बन्नेछ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eसंगसंगै अर्को तथ्य पनि जानौं, रुपन्देही देश कै तेश्रो धेरै जनसंख्या भएको जिल्ला हो । सर्वाधिक पटक देश कै उत्कृष्ट नगरको सम्मान पाएको बुटवलमा एकैचोटी थामीनसक्ने जनसंख्याको चाँपले अहिलेको जस्तो सुन्दर बुटवललाई कायम राखिराख्छ भन्नेमा शंका गर्ने ठाउँ रहन्छ । \u0026nbsp;बुटवल पहिले नै विकसित छ । यो पश्चिम नेपालको आर्थिक राजधानी हिजो पनि हो र भोली पनि निसन्देह रहिरहनेछ । यसका लागि प्रशाशनिक राजधानी बुटवल नै बनाउनुपर्ने कुनै आवस्यकता नै छैन ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eपाँच नम्बरमा गुल्मी-अर्घाखाँचीमात्र पर्दैनन्, बाके र बर्दिया पनि पर्छन् । त्यतिमात्र होइन बाग्लुङसंग सीमा जोडिएको पूर्वी रुकुम पनि पर्छ भन्ने कुरालाई पनि हामीले नभुलौं । यी ठाउँ नपुगेकाहरुले पनि पाँच नम्बरको नक्सा हेरेर भन्न सक्नुहुन्छ, यीनीहरुलाई बुटवल होइन दाङ नै पायक पर्छ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eगुल्मी देखि बुटवल पुग्न पाल्पा हुदै जानुपर्छ, अर्थात एउटा जिल्ला पार गर्नु नै पर्छ । ठ्याक्कै त्यस्तै अर्घाखाँचीलाई पार गरेर वा प्युठानलाई पार गरेर दाङ पुग्न सकिन्छ । फरक यत्ति हो, बुटवलसंग पहिलेदेखि सिधा सडक संजाल बनेको छ, दाङसंग सिधा आवतजावत छैन । दाङ राजधानी नै बन्ने भएमा दाङसंग पनि सिधा सडक संजाल बन्नेछ र यस सडकले छुने ठाउँहरुमा अर्को विकासको लहर ल्याउनेछ । तमघासदेखि प्युठान हुदै सुर्खेत जोड्ने सडक पनि अहिले निर्माणाधीन छ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eबुटवल भौगोलिक हिसावले पनि पाँच नम्बर प्रदेशको ठ्याक्कै केन्द्र भागमा पर्दैन । यसैले सबैलाई पायक पर्ने ठाउँ चर्चामा रहेका “बुटवल र दाङ” मध्ये दाङ नै हो ।\u003Cbr \/\u003E\u003Cbr \/\u003Eअब कुरा गरौँ विश्वका त्यस्ता शहर जो राजधानी होइनन् तर राजधानी भन्दा विकसित छन् ।\u003C\/div\u003E\u003Ch3 style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; clear: both; font-family: Fondamento, cursive; font-size: 1.5rem; font-weight: 400; margin-top: 0px; padding-top: 0px;\"\u003Eविश्वका यस्ता शहर जो राजधानी भन्दा पनि विकसित छन्\u003C\/h3\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: rgba(255, 255, 255, 0.95); box-sizing: inherit; font-family: \u0026quot;Gentium Book Basic\u0026quot;, serif; font-size: 18px; margin-bottom: 1.5em; padding-top: 0px;\"\u003Eअस्ट्रेलियाको राजधानी क्यानबेरा भएतापनि सिड्नी सबैभन्दा ठूलो, सबैभन्दा विकसित र चर्चित शहर हो । त्यस्तै ब्राजिलको राजधानी ब्रासिलिया हो तर यहाँको सबैभन्दा ठूलो शहर साओ पाउलो हो । क्यानाडाको टोरोन्टो शहर, राजधानी ओटावा भन्दा ठूलो र विकसित छ । छिमेकी देश चीनको राजधानी बेइजिङ भन्दा सांघाई ठूलो शहर हो । त्यस्तै अर्को छिमेकी देश भारतमा राजधानी नयाँ दिल्ली भन्दा मुम्बई ठूलो शहर हो । युएईमा पनि राजधानी आबुधावी भन्दा दुबई ठूलो शहर हो । संयुक्त राज्य अमेरिकाको राजधानी वासिंटन डिसी भन्दा न्यूयोर्क सिटि ठूलो छ । त्यति मात्र होइन श्रीलंका, फिलिपिन्स, दक्षिण अफ्रीका, सुडान, स्वीजरल्याण्ड, तान्जानिया, टर्की, भियतनाम, ताइवान, पाकिस्तान, नाइजेरिया, म्यानमार, न्युजिल्याण्ड, मोरक्को, काजकस्तान, क्यामरुन, बोलिभिया लगायत दर्जनौ देशहरुमा ठूला र विकसित शहरहरु छन् जुन राजधानी होइनन् । त्यसैले राजधानी तोकिदैमा एउटामात्र ठाउँ विकसित हुन्छ भन्ने हुदैन ।\u003Cbr \/\u003E\u003Cspan style=\"font-weight: 700;\"\u003Eचक्र भण्डारी (सत्यवती ६ गुल्मी) |\u0026nbsp;\u003C\/span\u003E\u003Ca href=\"https:\/\/gulminews.com\/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%A8%E0%A4%82-%E0%A5%AB-%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%80-%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%99\/\" rel=\"noopener\" style=\"background-color: transparent; box-sizing: inherit; font-weight: 700;\" target=\"_blank\"\u003Eगुल्मीन्युज डट कम मा प्रकाशित\u003C\/a\u003E\u003C\/div\u003E\u003C\/div\u003E"},"link":[{"rel":"replies","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/feeds\/2261609931145727617\/comments\/default","title":"Post Comments"},{"rel":"replies","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/2018\/04\/blog-post_4.html#comment-form","title":"0 Comments"},{"rel":"edit","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/2261609931145727617"},{"rel":"self","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/2261609931145727617"},{"rel":"alternate","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/2018\/04\/blog-post_4.html","title":"यसकारण प्रदेश पाँचको राजधानी दाङ नै उपयुक्त"}],"author":[{"name":{"$t":"Chakra Jwala"},"uri":{"$t":"https:\/\/plus.google.com\/115957861354712476998"},"email":{"$t":"noreply@blogger.com"},"gd$image":{"rel":"http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail","width":"32","height":"32","src":"\/\/lh5.googleusercontent.com\/-q_Xxb-HXIA8\/AAAAAAAAAAI\/AAAAAAAAE6k\/GtBpcRx1MXE\/s512-c\/photo.jpg"}}],"media$thumbnail":{"xmlns$media":"http://search.yahoo.com/mrss/","url":"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-11hgn_VwCaM\/WsSMiHbjOdI\/AAAAAAAAGac\/ZlpjIL_FIU8fG6QJAJGnAoU8LuCCvhymwCLcBGAs\/s72-c\/province-5.jpg","height":"72","width":"72"},"thr$total":{"$t":"0"}},{"id":{"$t":"tag:blogger.com,1999:blog-7911877034631758713.post-4769209103709792304"},"published":{"$t":"2018-04-04T09:13:00.001+05:45"},"updated":{"$t":"2018-08-22T08:29:47.157+05:45"},"category":[{"scheme":"http://www.blogger.com/atom/ns#","term":"Freelance"},{"scheme":"http://www.blogger.com/atom/ns#","term":"More"},{"scheme":"http://www.blogger.com/atom/ns#","term":"Science"},{"scheme":"http://www.blogger.com/atom/ns#","term":"Travel"}],"title":{"type":"text","$t":"यसैले म ‘शुक्ष्म जीवविज्ञान’ पढ्दैछु"},"content":{"type":"html","$t":"\u003Cdiv dir=\"ltr\" style=\"text-align: left;\" trbidi=\"on\"\u003E\u003Cblockquote class=\"tr_bq\"\u003Eकल्पना गर्नुहोस्, अहिलेको अवस्था कस्तो हुन्थ्यो होला, यदि विज्ञानले ‘एन्टिबायोटिक्स’ पत्ता नलगाएको भए ? लुइज पाश्चरले ‘पाश्चराइजेसन प्रक्रिया’ विकास नगरेको भए ? अथवा ‘शुक्ष्म दर्शक यन्त्र’ अहिलेसम्म नबनेको भए ? ………\u003C\/blockquote\u003E\u003Ctable align=\"center\" cellpadding=\"0\" cellspacing=\"0\" class=\"tr-caption-container\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;\"\u003E\u003Ctbody\u003E\u003Ctr\u003E\u003Ctd style=\"text-align: center;\"\u003E\u003Ca href=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-4zdrEKLosZQ\/WsSJDdsNdqI\/AAAAAAAAGaE\/CmYN3rOKF0QpabLGGrAFk96vXr4EtvjjwCLcBGAs\/s1600\/micro.jpg\" imageanchor=\"1\" style=\"margin-left: auto; margin-right: auto;\"\u003E\u003Cimg border=\"0\" data-original-height=\"543\" data-original-width=\"407\" height=\"400\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-4zdrEKLosZQ\/WsSJDdsNdqI\/AAAAAAAAGaE\/CmYN3rOKF0QpabLGGrAFk96vXr4EtvjjwCLcBGAs\/s400\/micro.jpg\" width=\"298\" \/\u003E\u003C\/a\u003E\u003C\/td\u003E\u003C\/tr\u003E\u003Ctr\u003E\u003Ctd class=\"tr-caption\" style=\"text-align: center;\"\u003Eअमृत साइन्स कलेज शुक्ष्मजीवविज्ञान ल्यावमा म | तस्बिर: भुवन लिम्बु\u003C\/td\u003E\u003C\/tr\u003E\u003C\/tbody\u003E\u003C\/table\u003E\u003Cspan style=\"background-color: white; color: #555555; font-family: \u0026quot;droid sans\u0026quot; , sans-serif; font-size: 14px;\"\u003E\u003Cbr \/\u003Eशुक्ष्म जीवविज्ञान अर्थात ‘माइक्रोबायोलोजी’ यति फराकिलो विषय हो, जो औषधी देखि फोहोर व्यवस्थापन (Bioremediation) सम्म हरेक क्षेत्रमा फैलिएको छ । यसले नछोएको क्षेत्र सायदै होला । विज्ञानमा यो नवआगन्तुक विषय भएतापनि यसको प्रयोग जानी या नजानी मानव सभ्यताको विकाससंगै गरिएको पाइन्छ । प्राचीन काल देखि नै अभ्यास गरिदै आइएको दहि बनाउने वा रक्सी पार्ने प्रक्रिया पनि ‘शुक्ष्म जीवविज्ञान’ नै हो । दुधबाट दहि बन्दै गर्दा वा अन्नबाट रक्सि बन्दै गर्दा हुने रासायनिक प्रक्रियामा सुक्ष्म जीवको भूमिका नै प्रमुख हुन्छ ।अहिलेको युग विज्ञान तथा प्रविधीको युग हो । विज्ञान तथा प्रविधी क्षेत्रमा माइक्रोबायोलोजीको प्रवेश यस क्षेत्रका लागि कोसेढुङ्गा साबित भएको छ ।\u003C\/span\u003E\u003Cbr \/\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eसामान्यतया ‘माइक्रोब’ वा ‘ब्याक्टेरिया’ भन्ने बित्तिकै धेरै मानिसको सोचाइमा ‘रोग लगाउने कारक’ भन्ने आउछ तर ‘ब्याक्टेरिया’ सधै हाम्रो ‘शत्रु’ मात्र होइनन्, यी त हाम्रा ‘असल साथि’ पनि हुन् । माइक्रोबायोलोजी विज्ञानको एउटा पाटो हो जसले नाङ्गो आँखाले देख्न नसकिने, माइक्रोमिटर (१ मिटरलाई १ लाख भाग लगाउदाको १ भाग) वा सो भन्दा सानो आकारमा हुने शुक्ष्म जीवहरुको अध्ययन गर्दछ । ती शुक्ष्मजीव (ब्याक्टेरिया, भाइरस, प्रोटोजोवा, यिस्ट, मोल्ड, एल्गी आदी), जसले रोग लगाउने, खाने कुराहरु सडाउने जस्ता हानिकारक अवस्थाहरु मात्र देखाउदैनन् विभिन्न क्षेत्रमा हामीलाई फाइदा पनि पुर्याउछन् । तिनै शुक्ष्मजीवविज्ञानमा विशेषज्ञता हासिल गरेका वैज्ञानिकलाई नै शुक्ष्म जीवविज्ञ (Microbiologist) भनिन्छ । आजको दिनमा ‘बायोटेक्नोलोजी’ सबैभन्दा तिब्र विकास भैरहेको उद्योगमा पर्दछ । \u0026nbsp;रक्सि तथा पेय पदार्थ उद्योग, दुग्ध उद्योग, पाउरोटी तथा बेकरी उद्योग जस्ता खाद्य उद्योगहरुमा अहिले माइक्रोबायोलोजीको ब्यापक उपयोग भएको छ । महत्वपूर्ण औषधीहरु जस्तै ‘एन्टिबायोटिक्स’ मात्र होइन ‘इन्जाइम’, ‘हर्मोन’, ‘भिटामिन’, ‘भ्याक्सिन’ पनि शुक्ष्म जीव कै मद्दतले उत्पादन सम्भव भएको छ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eतपाइँ हामी प्रत्येक क्षणमा शुक्ष्म जीवसंग जोडिएका छौं । हामीले लिने हावा, खाना वा पानीमा केहि संख्या देखि करोडौको संख्यामा शुक्ष्म जीवहरु हुन सक्छन । तिनीहरु सबै हानिकारक नै हुन्छन् भन्न सकिदैन । हाम्रो शरीरमा खासगरी बाहिरी छाला वा पाचन प्रणालीका विभिन्न अङ्गहरुमा “करिव २ केजी” शुक्ष्म जीवहरु बिना हानी बसेका हुन्छन् जसलाई ‘नर्मल फ्लोरा (Normal flora)’ भनिन्छ । तिनीहरु मध्ये कतिपयले हाम्रो शरीरलाई अत्यावश्यक रसायनहरू (इन्जाइम, भिटामिन आदि) उत्पादन गरेर हाम्रो शरीरभित्र हुने जैविक तथा रासायनिक प्रक्रियामा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएका हुन्छन् । \u0026nbsp;त्यतिमात्र होइन तिनीहरुले हाम्रो शरीरमा प्रवेश गर्न सक्ने हानीकारक किटाणुलाई केहि हद सम्म मारिदिन्छन् । तर तिनीहरु पनि अवसरवादी बनिदिन सक्छन्, कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली भएको फाइदा उठाउदै कतिपय अवस्थामा रोग निम्त्याउन पनि सक्छन् ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eस्वास्थ्य क्षेत्रमा माइक्रोबायोलोजीको महत्वपूर्ण र प्रमुख भूमिका रहदै आएको छ । केहि वंशाणुगत रोगहरु बाहेक धेरैजसो रोगहरु शुक्ष्म जीव कै कारणले लाग्ने भएकोले त्यसको पहिचान मात्र होइन त्यसलाई हाम्रो शरीरबाट निर्मुल पार्न आवस्यक औषधी पनि माइक्रोबायोलोजीले उपलब्ध गराएको छ । विभन्न तरिका (Mechanism) मा शुक्ष्म जीवका बिरुद्ध काम गर्ने धेरै किसिमका औषधीहरु अहिलेसम्म पत्ता लागेका छन् र यो क्रम सधै जारि रहिरहन्छ । एउटा औषधी बन्दा, सुत्रिकरण (formulation) देखि बजार सम्म आउन धेरै प्रक्रियाहरु पार गर्नुपर्ने हुन्छ । हजारौंका संख्यामा परिक्षणका लागि आएका मध्ये सबै प्रक्रिया पार गरेर करिव १०, १२ वर्षमा १, २ को संख्यामा मात्र कुनै निश्चित रोगका नयाँ औषधी बजार सम्म आउँछन । त्यति मात्र होइन अहिले हामीले उपभोग गरिरहेका शुक्ष्म जीवका विरुद्द काम गर्ने औषधीहरु (antimicrobials) केहि समयावधी पछी तिनै शुक्ष्म जीवका विरुद्द काम गर्न नसक्ने बनिदिन्छन, अर्थात त्यसका विरुद्द शुक्ष्म जीवले प्रतिरोध गर्न सक्ने क्षमता (resistance) विकास गरिसकेका हुन्छन् । \u0026nbsp;त्यसैले धेरै औषधी मध्येबाट छाटिएर करिव १०, १२ वर्षको अवधीमा नयाँ औषधी बन्ने र केहि समयपछी प्रत्येक औषधीको विकल्प खोज्नुपर्ने भएकोले यो क्षेत्रमा अनुसन्धान गर्ने जनशक्तिको सधै खाचो हुने गर्दछ । मधुमेह रोग अर्थात चिनी रोग (diabetes) का विरामीलाई दिईने इन्सुलिन पनि शुक्ष्म जीवकै मद्दतले उत्पादन (synthesis) गरिएको हो । बिषालु सर्पले टोकेमा दिईने औषधी (Anti-snake venom)\u0026nbsp; पनि शुक्ष्म जीवविज्ञानको एउटा प्रक्रिया (Immune response to veno­m) मा आधारित भएर उत्पादन गरिएको हो ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eबिरामी भएर हामी अस्पतालमा जाने बित्तिकै सबैभन्दा पहिला रोग लगाउने जीवाणु जाँच (Microbial examination) गरिन्छ । एउटा शुक्ष्म जीवविज्ञ (Microbiologist) ले उक्त जीवाणु पत्ता लगाउने मात्र होइन विरामीको शरीरमा भएको शुक्ष्म जीवका बिरुद्धमा कुन औषधीले काम गर्छ भन्ने परिक्षण (Antibiotics susceptibility test) पनि गर्नुपर्ने हुन्छ । यीनै परिक्षणको नतिजाको आधारमा डाक्टरले रिपोर्टमा सहि गर्ने र आवश्यक औषधी सिफारिस गर्ने गर्छ । त्यसैले स्वास्थ्य क्षेत्रतिर एउटा भनाइ चर्चित छ, “Doctors know nothing but do everything… physiologists know something and do something but microbiologists know everything but do nothing.”\u0026nbsp; \u0026nbsp;अर्थात डाक्टरलाई केहि पनि थाहा हुदैन तर सबै काम गर्छ, फिजियोलोजिस्टलाई केहिमात्र थाहा हुन्छ त्यसैले केहिमात्र गर्छ; तर शुक्ष्म जीवविज्ञलाई सबै थाहा हुन्छ, केहि गर्दैन, अर्थात अस्पतालमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र प्रमुख भूमिका शुक्ष्म जीवविज्ञ कै हुने भएपनि, ऊ पर्दा पछाडिको पात्रको रुपमा मात्र देखिन्छ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eखाद्य, दुग्ध, रक्सि तथा पेय पदार्थ उद्योगहरुमा धेरै पहिले देखि नै शुक्ष्म जीवलाई उपयोग गरिएको छ । दहि बनाउने क्रममा घरायसी उत्पादनमा हामीले जोर्डन (Inoculum) को रुपमा पुरानो दहि अलिकति मिसाएर नयाँ बनाएको अभ्यास त गरिरहेकै छौँ । यस प्रकृयामा पनि खासमा हामी शुक्ष्म जीवलाई नै मिसाएका हुन्छौँ, जसले दहि बन्ने प्रक्रियालाई सहज र छिटो बनाइदिन्छ । तर औद्योगिक वा व्यवसायिक उत्पादनमा शुक्ष्म जीवका विभिन्न प्रजातिहरु नै शुद्ध रुपमा प्रयोग गरिदै आइएको छ । रक्सीको घरयासी उत्पादनमा हामीले राख्ने मर्चामा पनि रक्सी बन्न चाहिने शुक्ष्म जीव (\u003Cem style=\"box-sizing: inherit;\"\u003ESaccharomyces cerevisiae, Aspergillus niger, A. oryzae, Mucor spp.\u003C\/em\u003E) रहेका हुन्छन् । भने रक्सीको औद्योगिक उत्पादनमा यीनै शुक्ष्म जीवलाई छुट्टै (in the form of primary inoculums) शुद्ध रुपमा (in Pure Culture) मिसाइन्छ । पाउरोटी तथा वेकरी उद्योगमा पनि शुक्ष्म जीवको प्रयोग हुदै आएको छ । पछिल्लो पटक निकै चर्चामा रहेको तथा निरन्तर परिक्षण कै क्रममा रहेको, बिरुवा वा जनावरको बंशाणुगत गुण नै परिवर्तन गरेर तयार पारिएका खाद्यान्न (GM foods or Genetically Modified foods) ले विश्व खाद्यान्न अभाव तथा भोकमरीका बिरुद्दमा निकै महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने सम्भावना देखिन्छ । त्यस्तै खान मिल्ने एक कोषीय शुक्ष्मजीव (SPC, Single Cell Proteins)\u0026nbsp; पनि एउटा महत्वपूर्ण प्रोटिन स्रोत (Protein supplements) को रुपमा विकास भएको छ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eशुक्ष्म जीवले कृषी क्षेत्रमा पनि महत्वपूर्ण फाइदा पुर्याएको छ । कोशेबालीको जरा (root nodule of legumes) मा पाइने शुक्ष्मजीवले वायुमण्डलको नाइट्रोजनलाई विरुवाले लिनसक्ने अवस्था (Ammonia or \u0026nbsp;Nitrate) मा पुर्याइदिन्छ, जसबाट हामीले हाम्रो शरीरलाई आवश्यक प्रोटिन (or amino acids), विरुवाबाट प्राप्त गर्दछौँ । शुक्ष्मजीवलाई मिसाएर एक प्रकारको मल (Bio-fertilizers) तयार पारिन्छ, जसले कुनै नकारात्मक असरबिना नै बिरुवालाई आवश्यक सम्पूर्ण तत्वहरु (Primary nutrients) उपलब्ध गराउछ । त्यतिमात्र होइन शुक्ष्म जीवलाई प्रयोग गरेर अर्गानिक तरिकाले \u0026nbsp;लाइकिरा मार्ने औषधी (Bio-pesticides) तयार पारिन्छ, जसले माटोमा भएका फाइदाजनक जीवाणुलाई बचाइराख्छ, साथै यो सजिलै सड्ने (biodegradable) भएकोले वातावरण तथा मानव स्वास्थ्यलाई समेत कुनै किसिमको असर गर्दैन ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eशुक्ष्मजीवलाई प्रदूषण नियन्त्रण (Pollution control) र जैवोपचारण (Bioremediation) मा पनि प्रयोग गरिएको हुन्छ । जसले हानिकारक फोहोर (hazardous pollutants) लाई हटाउन वा त्यसको असर कम (Neutralize) गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको हुन्छ । कुनै दुर्घटनाले समुद्रहरुमा तेल वा पेट्रोलियम पोखिदा समुद्रमा रहेका माछा तथा अन्य जीवहरु अक्सिजनको अभावले ठुलो सङ्ख्यामा मर्न सक्छन, त्यसले पारिस्थितिक प्रणाली (ecosystem) मा निकै ठुलो असर पार्छ । यसबाट बचाउनका निमित्त पनि शुक्ष्मजीवलाई नै प्रयोग गरिन्छ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eशुक्ष्म जीवविज्ञानको आनुवंशिकी (Genetics), जीव रसायन (Biochemistry), पारिस्थितिक प्रणाली (Ecosystem), प्रतिरक्षा विज्ञान (Immunology), जैविक प्रविधि (Biotechnology), पारमाणविक जीवविज्ञान (Molecular Biology) लगायत क्षेत्रमा सिधा सम्बन्ध रहेको छ ।\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003Eयी र यस्तै हरेक क्षेत्रमा शुक्ष्म जीवविज्ञानको महत्वपूर्ण योगदान रहदै आएको छ । \u0026nbsp;हाम्रो देशले पनि यस्तो अनुसन्धानमुखी शिक्षा (research based study) लाई प्राथमिकतामा राखेर पठनपाठन गराउनुपर्छ र उत्पादित जनशक्तिलाई कुनै खास काम गर्ने ठाउँ (platform) दिन सक्नुपर्छ । हरेक विकसित र अल्पविकसित देशहरुले अनुसन्धानका निमित्त आफ्नो पुरा बजेटको धेरै हिस्सा खर्च गरिरहेको अवस्थामा नेपालमा केहि वर्ष अघिमात्र विज्ञान तथा प्रविधी मन्त्रालय बनाइएको छ, त्यो पनि राजनीतिक नेताको रोजाइमा उक्त मन्त्रालय खासै पर्दैन ।अर्थात हाम्रो देशमा विज्ञान तथा प्रबिधीको महत्वलाई त्यत्ति बुझ्ने प्रयास नै गरिएको \u0026nbsp;छैन, यो सबैका निमित्त दुखदायी कुरा हो । विज्ञान तथा प्रविधीबिना देशको विकास असम्भव छ भन्ने कुरा सर्वविदितै हुँदा पनि यसलाई अझैसम्म प्राथमिकता नदिनु बिडम्बनापूर्ण छ । देशमा शिक्षित जनशक्ति, आफुले काम गर्ने ठाउ नै नपाएर बाहिर पलायन भएका छन् । किनकी यहाँ नीतिगत रुपमै काम गर्न सहज वातावरण छैन, राजनीतिक अस्थिरताले सहयोगी सरकारी नीति बन्न सकेका छैनन् । यसरी बौद्धिक शक्ति बाहिर पलायन हुनु देशको निम्ति धेरै ठुलो घाटा हो । हामी अहिलेसम्म पनि अरुले बनाएका औषधी खादैछौं, अरुले नै बनाएका इलोक्ट्रोनिक्स समान बोकिरहेका छौं । हाम्रो किन्ने हैसियत बढेको होला, तर हामी सृजनात्मक काममा जहाँको त्यहि छौं, तात्विक परिवर्तन आएको छैन । के हामीमा क्षमता नै नभएको हो त ? पक्कै पनि होइन । बाहिर पलायन भएका हाम्रै बौद्धिक शक्तिले विभिन्न विधामा विश्वमा हंगामा मच्चाइरहेका छन् । नयाँ नयाँ कृतिमानी राखेका छन्, के त्यो यहाँ सम्भव थिएन होला त ? यतातिर सम्बन्धित सबैको ध्यान जानु जरुरि छ ।\u003Cbr \/\u003E\u003Cblockquote class=\"tr_bq\"\u003E-चक्रपाणि भण्डारी, अमृत साइन्स कलेज, त्रिभुवन विश्वविद्यालय नेपाल\u003C\/blockquote\u003E\u003C\/div\u003E\u003Cdiv style=\"background-color: white; box-sizing: inherit; color: #555555; font-family: \u0026quot;Droid Sans\u0026quot;, sans-serif; font-size: 14px; margin-bottom: 12px;\"\u003E(गुल्मी सत्यवती ६ परमानन्दनगरमा अवस्थित\u0026nbsp;\u003Ca href=\"https:\/\/facebook.com\/RudrawatiSchool\" rel=\"noopener\" style=\"background-color: transparent; box-sizing: inherit; color: #38b7ee; text-decoration-line: none; transition: background-color, color 0.2s linear;\" target=\"_blank\"\u003Eरुद्रावती स्कुल\u003C\/a\u003Eले प्रकाशन गर्न लागेको “रञ्‍जित रुद्रावती” नामक स्मारिकाको निमित्त तयार पारेको लेख ।)\u003C\/div\u003E\u003C\/div\u003E"},"link":[{"rel":"replies","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/feeds\/4769209103709792304\/comments\/default","title":"Post Comments"},{"rel":"replies","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/2018\/04\/blog-post.html#comment-form","title":"0 Comments"},{"rel":"edit","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/4769209103709792304"},{"rel":"self","type":"application/atom+xml","href":"https:\/\/www.blogger.com\/feeds\/7911877034631758713\/posts\/default\/4769209103709792304"},{"rel":"alternate","type":"text/html","href":"https:\/\/www.chakrapanibhandari.com.np\/2018\/04\/blog-post.html","title":"यसैले म ‘शुक्ष्म जीवविज्ञान’ पढ्दैछु"}],"author":[{"name":{"$t":"Chakra Jwala"},"uri":{"$t":"https:\/\/plus.google.com\/115957861354712476998"},"email":{"$t":"noreply@blogger.com"},"gd$image":{"rel":"http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail","width":"32","height":"32","src":"\/\/lh5.googleusercontent.com\/-q_Xxb-HXIA8\/AAAAAAAAAAI\/AAAAAAAAE6k\/GtBpcRx1MXE\/s512-c\/photo.jpg"}}],"media$thumbnail":{"xmlns$media":"http://search.yahoo.com/mrss/","url":"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-4zdrEKLosZQ\/WsSJDdsNdqI\/AAAAAAAAGaE\/CmYN3rOKF0QpabLGGrAFk96vXr4EtvjjwCLcBGAs\/s72-c\/micro.jpg","height":"72","width":"72"},"thr$total":{"$t":"0"}}]}});