राज्यका नीतिहरु र यीनका विशेषताहरु

नेपालको संविधान बमोजिम राज्यका नीतिहरु:

नेपालको संविधानको भाग ४ अन्तर्गत धारा ५१ (खण्ड क-ड सम्म) देहायका १३ वटा नीतिहरुको व्यवस्था गरिएको छ ।

राज्यका नीतिहरु

१.    राष्ट्रिय एकता र राष्ट्रिय सुरक्षा सम्बन्धी नीति

२.    राजनीतिक तथा शासन व्यवस्था सम्बन्धी नीति

३.    सामाजिक र साँस्कृतिक रुपान्तरण सम्बन्धी नीति

४.    अर्थ, उद्योग र वाणिज्य सम्बन्धी नीति

५.    कृषि र भूमि सुधार सम्बन्धी नीति

६.    प्राकृतिक साधन स्रोतको संरक्षण, संवर्धन र उपयोग सम्बन्धी नीति

७.    विकास सम्बन्धी नीति

८.    नागरिकका आधारभूत आवश्यकता सम्बन्धी नीति

९.    श्रम र रोजगार सम्बन्धी नीति

१०. सामाजिक न्याय र समावेशीकरण सम्बन्धी नीति

११.  न्याय र दण्ड व्यवस्था सम्बन्धी नीति

१२.  पर्यटन सम्बन्धी नीति

१३.  अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सम्बन्धी नीति

नेपालको संविधान बमोजिम राज्यका नीतिहरु


यी नीतिका विशेषता देहायबमोजिम रहेका छन् ।

  • भविष्यदर्शी, राज्यको गन्तव्य निर्धारण गरेका,
  • संविधानमा नै व्यवस्था गरी आवधिक सरकारहरुलाई नैतिक दवाव सिर्जना गरेका,
  • सरकार फेरिए पनि राज्यका नीतिहरुमा स्थायीत्व कायम गराउन मद्दत गरेका (नीतिगत स्थायीत्व),
  • राज्यका ऐन नियमहरुको तर्जुमा गर्दा मार्गदर्शनका रुपमा ग्रहण गर्नु पर्ने,
  • राज्यका दायित्व अन्तर्गत निर्देशक सिद्धान्त र नीतिहरुको क्रमशः कार्यान्वयन गर्दै समृद्ध र समुन्नत राज्य निर्माणको परिकल्पना गरिएको,
  • नेपाल सरकारले निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको कार्यन्वयन सम्बन्धमा गरेको काम र प्राप्त उपलब्धी सहितको वार्षिक प्रतिवेदन राष्ट्रपति समक्ष पेश गर्ने व्यवस्था,
  • राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको प्रगतिशील कार्यान्वयनका सम्बन्धमा अनुगमन र मुल्यांकन गर्न संघीय संसदमा एक संयुक्त समिति रहने व्यवस्था रहेको, र
  • राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्व राज्यको स्रोत साधनको उपलव्धता अनुसार क्रमशः कार्यान्वयन गर्दै जाने भएकोले अदालत मार्फत वाध्यात्मक अवस्था सिर्जना गर्न नपाइने संवैधानिक व्यवस्था छ।
Chakrapani Bhandari

Hi, I’m Chakra, from Lumbini (Born place of Lord Buddha) Nepal. I am a Section Officer at Nepal Govt. and a student of Microbiology, Social Science and Law. If you have any queries relevant to the topic, drop a comment below. facebook twitter instagram youtube external-link

Post a Comment

Any questions or comments? Drop below. Please keep in mind that it must be a meaningful conversation relevant to the topic.

Previous Post Next Post