PAGE TOP

केहि विषयगत प्रश्नोत्तरहरु

१)       राजनैतिक विभाजनका महत्त्वहरू उल्लेख गर्नुहोस् । विकास निर्माण कार्यमा सहजता ल्याउने विकेन्द्रीकरणको प्रवर्द्धन गर्ने जनताको पहुँचमा...

१)       राजनैतिक विभाजनका महत्त्वहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
  • विकास निर्माण कार्यमा सहजता ल्याउने
  • विकेन्द्रीकरणको प्रवर्द्धन गर्ने
  • जनताको पहुँचमा सेवा सुविधा पुर्‍याउने
  • राज्यका हरेक क्षेत्रमा समता मूलक पहुँच पुर्‍याउने
  • क्षेत्रीय सन्तुलन कायम गर्ने
  • आर्थिक¸ सामाजिक असमानता हटाउने
  • स्रोतको प्रतिफलको न्यायोचित वितरण गर्ने¸ सदुपयोग गर्ने
  • प्रशासनिक कार्यमा सघाउ पुर्‍याउने¸ जटिलता न्यून गर्ने
  • राज्यको उपस्थिति जनाउने
२)      जैविक विविधता भन्नाले के बुझिन्छ ?
  • संसारको जल¸ स्थल¸ समुद्र तथा सिमसार सबै क्षेत्रमा रहेका जीवित प्राणी तथा वनस्पतिहरू बीच पाइने भिन्नतालाई नै जैविक विविधता भनिन्छ ।
  • वातावरण संरक्षण ऐन¸ २०५३ अनुसार जैविक विविधता अन्तर्गत ३ प्रकारका चरण बद्ध श्रेणीहरू पर्छन् :
i.      पारिस्थितिकीय प्रणाली
ii.      प्रजाति विविधता
iii.      आनुवंशिक विविधता/वंशाणु गत विविधता
  • जैविक विविधताको सम्पन्नताको दुष्‍टिकोणले नेपाल विश्वमा २५औँ र महाद्विपीय मानचित्रमा ११औँ स्थानमा पर्छ ।
  • जैविक विविधता शब्दको प्रयोग सन् १९८० को दशकमा भएको पाइन्छ ।
३)      संसदीय शासन प्रणालीको बारेमा लेख्‍नुहोस् ।
  • व्यवस्थापिका संसद् प्रधान रहने प्रणाली संसदीय शासन प्रणाली हो ।
  • कार्यपालिका प्रत्यक्ष वा परोक्ष रूपामा व्यवस्थापिकाको समर्थन माथि निर्भर रहन्छ ।
  • यस प्रकारको शासन पद्धतिमा राष्‍ट्र प्रमुख र सरकार प्रमुख बेग्लाबेग्लै व्यक्ति हुन्छन् ।
  • राष्‍ट्रको सम्पूर्ण कार्यकारी अधिकार खासगरी सरकार प्रमुख अर्थात् प्रधानमन्त्रीमा निहित रहेको हुन्छ भने राष्‍ट्र प्रमुख नामको मात्र हुन्छ (Figure head)।
  • मन्त्रिमण्डलका सम्पूर्ण सदस्यहरू आफ्नो नीति¸ कार्यक्रम तथा काम कारबाहीका सम्बन्धमा प्रत्यक्ष रूपमा व्यवस्थापिका प्रति तथा व्यक्तिगत रूपमा प्रधानमन्त्री प्रति समेत उत्तरदायी रहन्छन् र सामूहिक जिम्मेवारीको सिद्धान्त अङ्गीकार गरिएको हुन्छ ।
४)      संसदीय शासन प्रणालीका विशेषताहरू के-के हुन् ?
  1. प्रतीकात्मक आदर्श राष्ट्राध्यक्ष¸
  2. प्रधानमन्त्रीको नेतृत्व¸
  3. बहुमत प्राप्त राजनीतिक दलको सदस्यको नेतृत्वमा सरकारको गठन हुने¸
  4. प्रभावकारी एवं सशक्त प्रतिपक्षी उपस्थित हुने¸
  5. कार्यपालिका व्यवस्थापिका प्रति उत्तरदायी हुने¸
  6. व्यवस्थापिका र कार्यपालिका बीच घनिष्ठ सम्बन्ध हुने¸
  7. सामूहिक उत्तरदायित्व¸
  8. कानुनको शासन अर्थात् कानुनी राज्य¸
  9. प्रतिनिधि मूलक शासन प्रणाली¸
  10. बहुदलीय शासन पद्धति र जन निर्वाचित सरकार¸
  11. संसद् र सरकार बीच शक्ति सन्तुलन र नियन्त्रण¸
  12. संसदीय सर्वोच्चता¸
  13. जनतालाई राजनैतिक दलहरूको सदस्य हुने र मतदान गर्ने स्वतन्त्रताको निश्चितता
५)     न्याय परिषद्को गठन कसरी हुन्छ? लेख्नुहोस् ।
  • नेपालको अन्तरिम संविधान¸ २०६३ को भाग १० को धारा ११३ मा न्यायाधीशहरूको नियुक्ति¸ सरुवा¸  अनुशासनसम्बन्धी कारबाही¸ बर्खासी र न्याय प्रशासनसम्बन्धी अन्य कुराहरूको सिफारिस गर्न वा परामर्श दिन न्याय परिषद् रहने व्यवस्था छ ।
  • न्याय परिषद्‍मा देहायबमोजिम अध्यक्ष र सदस्यहरू रहने छन्
क)     प्रधान न्यायाधीश                      – अध्यक्ष
ख)    न्याय मन्त्री               – सदस्य
ग)     नेपाल बार एसोसिएसनको सिफारिसमा प्रधान न्यायाधीश द्वारा नियुक्त वरिष्ठ‍ अधिवक्ता वा कम्तीमा २० वर्षको अनुभव प्राप्‍त अधिवक्ता       – सदस्य
घ)     कानुनवीद्‍मध्येबाट प्रधानमन्त्रीबाट मनोनीत १ जना – सदस्य
ङ)      सर्वोच्च अदालतका वरिष्ठतम न्यायाधीश १ जना          – सदस्य
ग) र घ) बमोजिमका सदस्यको पदावधि ४ वर्षको र पारिश्रमिक तथा सुविधा सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश सरह हुनेछ ।
६)      राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को गठन कसरी हुन्छ ? लेख्‍नुहोस् ।
  • नेपाली सेनाको परिचालन¸ सञ्चालन र प्रयोग गर्नका लागि मन्त्रिपरिषदलाई सिफारिस गर्न नेपालमा एक राष्‍ट्रिय सुरक्षा परिषद् रहनेछ ।
  • जसमा देहायबमोजिम अध्यक्ष र सदस्यहरू रहने छन्
क)     प्रधानमन्त्री               -अध्यक्ष
ख)    रक्षा मन्त्री                  -सदस्य
ग)     गृहमन्त्री                    -सदस्य
घ)     प्रधानमन्त्रीले मन्त्रिपरिषदमा रहेका राजनैतिक दलहरूमध्ये फरक-फरक दलको प्रतिनिधित्व हुने गरी तोकेको ३ जना मन्त्री     -सदस्य
  • प्रधानमन्त्री र रक्षा मन्त्री एकै व्यक्ति रहेको अवस्थामा मन्त्रिपरिषदको वरिष्ठतम सदस्य यसको सदस्य रहनेछ ।
७)     संवैधानिक परिषद्को गठन बारे लेख्नुहोस् ।
  • नेपालको अन्तरिम संविधान¸ २०६३ को भाग २२ को धारा १४९ मा संवैधानिक परिषद्को गठन गरेको छ ।
  • संवैधानिक निकायका पदाधिकारीहरूको नियुक्तिको सिफारिस गर्न एउटा संवैधानिक परिषद् रहनेछ ।
  • जसमा देहायबमोजिमका पदाधिकारीहरूको व्यवस्था रहेको छ :
क)     प्रधानमन्त्री
ख)    प्रधान न्यायाधीश
ग)     व्यवस्थापिका-संसद्को सभामुख
घ)     मन्त्रिपरिषद्‍मा रहेका राजनैतिक दलहरूमध्ये फरक-फरक दलको प्रतिनिधित्व हुने गरी प्रधानमन्त्रीले तोकेका ३ जना मन्त्री
ङ)      व्यवस्थापिका-संसद्‍मा विपक्षी दलको नेता
तर प्रधान न्यायाधीशको नियुक्तिका लागि सिफारिस गर्दा संवैधानिक परिषद्‍मा न्याय मन्त्री पनि सदस्य हुने छन् ।
८) सार्वजनिक सेवा प्रवाह भनेको के हो ?
  • सरकार वा यसका आधिकारिक संगठनले जनसाधरणको हित र कल्याणका लागि उपलब्ध गराउने सेवालाई सार्वजनिक सेवा भनिन्छ ।
  • सरकारले नागरिकहरूलाई विभिन्न सेवाहरू उपलब्ध गराउने सार्वजनिक प्रतिबद्धता जाहेर गरेको हुन्छ । सरकारले त्यही प्रतिबद्धता पूरा गर्न राज्यका तर्फबाट प्रदान गरिने सेवाहरूलाई सार्वजनिक सेवा भनिन्छ ।
  • औद्यगिक क्रान्तिले ल्याएको परिवर्तनको लहरसँगै १९औँ शताब्दीतिर सार्वजनिक सेवाको अवधारणाको विकास भएको हो ।
  • सरकारले शिक्षा स्वास्थ्य खानेपानी विद्युत् सञ्चार हुलाक यातायात सुरक्षाजस्ता जनतालाई उपलब्ध गराउने सेवा सार्वजनिक सेवा हो । सरल एवं छिटो जनतासमक्ष पुर्‍याउनु सार्वजनिक सेवा प्रवाह हो ।
९) के गरेमा सार्वजनिक सेवाको प्रभावकारिता विस्तार हुन्छ ? सार्वजनिक सेवाका सिद्धान्त (९ सिद्धान्त)
  • सरकार र यसका निकायबाट प्रदान गरिने सेवामा यी गुणहरू रहनु पर्दछ जुन कुरा प्रत्येक सेवाग्राहीले अपेक्षा गरेको हुन्छ¸ जसलाई हामी सार्वजनिक सेवाका नौ सिद्धान्त भन्छौं ।
  1. सेवाको गुणस्तर निर्धारण (Set standard of services)
  2. खुला र पूर्ण सूचनाको प्रवाह (Be open and provide full information)
  3. छलफल र संलग्नता विस्तार (Consult and involve)
  4. निष्पक्ष व्यवहार (Treat all fairly)
  5. पहुँच र चयन विस्तार (Encourage Access and Promote Choices)
  6. गल्ती कमजोरीको शीघ्र सुधार (Put thing right when they go wrong)
  7. साधन स्रोतको अत्युत्तम प्रयोग (Use Resource Wisely)
  8. सुधार र अग्रसरता विस्तार (Innovate & Improve)
  9. अरू प्रदायकसँग सिक्ने र साझेदारी गर्ने (Work with Other Providers)
१०) सरकारले के कस्ता प्रकारका सार्वजनिक सेवा प्रवाह गर्दछ ?
  • आधारभूत आवश्यकता परिपूर्ति सम्बन्धी सेवाहरू
  • क्षमता अभिवृद्धिसम्बन्धी सेवाहरू
  • कल्याणकारी सेवाहरू
  • मनोरञ्जनसम्बन्धी सेवाहरू
  • पूर्वाधार विकास सम्बन्धी सेवाहरू
११) कार्यालय व्यवस्थापनमा कम्प्युटर प्रणालीको आवश्यकता र महत्त्व बारे लेख्‍नुहोस् ।
  • लामो तथा झन्झटिलो कागजी कार्य प्रणालीलाई सरल तथा मितव्ययी बनाउन
  • कम समयमा बढी कार्य गर्न
  • कार्यमा विश्‍वसनीयता कायम राख्‍न
  • अनावश्यक जनशक्ति घटाउन
  • जटिल कार्यप्रणालीलाई सरल बनाउन
  • आधुनिक सञ्चारको प्रणालीको रूपमा प्रयोग गर्न
  • ढिला-सुस्ती¸ अनियमितता तथा छलकपटलाई कम गर्न (सुशासनको प्रत्याभूति दिलाउन)
  • फाइलिङ प्रणालीलाई सरल बनाउन
  • कार्यालयमा अनावश्यक कागजी भण्डारलाई कम गर्न
  • कार्यालयको कार्य प्रणालीलाई प्रयोगमा ल्याउन
  • E-Government को अवधारणालाई प्रयोगमा ल्याउन
१२)      भ्रष्‍टाचारका ८ स्तम्भहरू
  1. भ्रष्‍टाचारविरूद्धका रणनीतिहरू
  2. निगरानी राख्‍ने निकायहरू
  3. जनचेतना
  4. जनधारणा
  5. न्यायपालिका
  6. प्रेस
  7. निजी क्षेत्र
  8. अन्तर्राष्‍ट्रिय सहयोग र सहकार्य
१३)      सामाजिक समस्याहरू
  • बालमजदूर
  • लागू औषध दुर्व्यसन तथा ओसारपसार
  • चेलीबेटी बेच-बिखन तथा ओसारपसार
  • शरणार्थी सम्बन्धी समस्या
  • अव्यवस्थित बसाइसराइ
  • जनसंख्या वृद्धि
  • बढ्दो भ्रष्‍टाचार
  • रूढिवादी प्रथा परम्परा¸ अन्धविश्वास‍
  • बाल-विवाह¸ बहुविवाह¸ अनमेल विवाह
१४)       दिगो विकास भनेको के हो ?
  • भविष्‍यका पिँढीका आवश्यकताहरूसँग सम्झौता नगरीकन वर्तमान पिँढीका आवश्यकताहरू परिपूर्ति गर्नु नै दिगो विकास हो ।
  • दिगो विकासका मुख्यतया दुई सिद्धान्तहरू छन्
i.      आधारभूत आवश्यकताको परिपूर्ति
ii.      विद्यमान स्रोतको उचित प्रयोग ।
  • “दिगो विकास” शब्दको प्रयोग सन् १९८३मा UNOद्वारा गठित वातावरण र विकाससम्बन्धी विश्‍व आयोग Brundtland Commission (ब्रुन्टल्याण्ड आयोग) [जसको अध्यक्ष Norway की प्रधानमन्त्री Dr. Gro Harlem Brundtland थिइन्] द्वारा सन् १९८७मा “हाम्रो साझा भविष्य” [Our Common Future] मा ल्याइएको थियो ।
  • प्राकृतिक स्रोत¸ साधन¸ वातावरण¸ जनसंख्या र विकास गतिविधिहरू बीचको उचित एवं सन्तुलित तालमेललाई नै दिगो विकास भनिन्छ ।
  • वर्तमान पिँढीलाई वातावरण नबिग्रने गरी आफ्नो जीवनस्तर उकास्न सहयोग पुर्‍याउन यसले सहयोग गर्छ ।
१५)       वातावरण व्यवस्थापन बारे चर्चा गर्नुहोस् ।
  • जनसङ्ख्या¸ वातावरण र विकास समानुपातिक ढङ्गले अगाडि बढाउनु नै वातावरण व्यवस्थापन हो ।
  • वातावरण संरक्षण¸ वातावरण संरक्षण र आर्थिक विकास¸ वातावरण र गरिबी निवारण बीचको अन्तरसम्बन्ध¸ वातावरण र समग्र विकास बीचको सम्बन्ध¸ वातावरण र राष्‍ट्रिय नीति तथा क्षेत्रगत नीतिहरू बीच सम्बन्ध आदि विषयहरू वातावरण व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित छन् ।
  • वास्तवमा वातावरण व्यवस्थापन एउटा यस्तो पद्धति हो¸ जसबाट प्रतिकूल वातावरणीय प्रभावलाई प्रक्रियागत तरिकाबाट न्यून गरी निरन्तर रूपमा वातावरणीय गुणस्तर कायम गरिन्छ ।
  • वातावरण व्यवस्थापनले हरित विकासको अवधारणालाई प्रोत्साहन दिई मानवीय क्रियाकलाप र विकास निर्माणलाई वातावरण मैत्री (Eco-friendly) बनाउँदै जलवायु परिवर्तनबाट हुने प्रतिकूल असरलाई न्यूनीकरण गर्ने एवं अनुकूलित बनाउने लक्ष्य लिएको हुन्छ ।
१६)      वातावरण व्यवस्थापनको महत्त्व लेख्‍नुहोस् ।
  1. पारिस्थितिक पद्धतिको संरक्षण गर्न¸
  2. जैविक विविधताको संरक्षण गर्न¸
  3. भू-क्षय¸ वन विनाश¸ बाढी पहिरो जस्ता‍ प्राकृतिक प्रकोप कम गर्न¸
  4. प्रकृतिको संरक्षण गर्न एवं स्रोतहरूको खपत कम गर्न¸
  5. जनसङ्ख्या नियन्त्रण गर्न¸ अव्यवस्थित सहरीकरणमा कमी ल्याउन¸
  6. प्रकृति एवं मानव जीवनलाई खतरा हुने उपकरण निर्माणमा र प्रयोगमा रोक ल्याउन¸
  7. पर्यटकीय विकासमा सघाउ पुर्‍याउन¸
१७)      संविधान भनेको के हो?
  • संविधान देशको मूल कानुन हो । यसलाई सबै कानुनको जननी भनिन्छ । योसँग बाझिएका कानुनहरू बाझिएको हदसम्म अमान्य हुन्छन् ।
  • संविधान राजनैतिक एवं कानुनी दस्तावेज हो ।
i.      राजनीतिक दस्तावेज हुनुको कारण :- देशको राजनीतिक परिस्थितिका आधारमा संविधान बन्दछ र भविष्यका शासन व्यवस्थाको समग्र पद्धति स्थापित गर्दछ ।
ii.      कानुनी दस्तावेज हुनुको कारण :-  संविधानले मानक र मापदण्डहरूको निर्धारण गर्दछ । यो नियमहरूको सँगालो हो ।
  • संविधानलाई न्याय¸ समानता र स्वतन्त्रताको आधारशिला मानिन्छ ।
  • राज्यका अङ्गहरूको सिर्जना गरी शक्तिको बाँड फाँड गर्ने काम यसले गर्दछ । शासन व्यवस्था सञ्चालनको खाका यसले नै कोर्दछ ।
  • संविधानका प्रमुख ४ कामहरू
i.      संविधानले राज्यका प्रमुख अङ्गहरूको संगठन¸ संरचना निर्माण गर्दछ । (Organizing)
ii.      ती संरचनाले गर्न काम¸ कर्तव्य र अधिकारको बाँड फाँड गर्दछ । (Distributing)
iii.      ती निकायहरू बीच एक आपसमा नियन्त्रणको प्रबन्ध गर्दछ । (Regulating)
iv.      ती निकायहरूको अधिकारमा सीमाङ्कन गर्दछ । (Limiting)
  1. प्रथम लिखित संविधान संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन् १७८९ बाट सुरु भएको हो ।
१८)     संविधान किन आवश्यक छ ?
  1. स्वेच्छाचारी शासनमा सिमा लगाउन¸
  2. निरङ्कुशतालाई अस्वीकार गर्न¸
  3. कानुन प्रति उत्तरदायी बनाउन¸
  4. सरकारलाई नियन्त्रण गर्न¸
  5. कानुन/विधिको शासनको स्थापना गर्न¸
  6. आमजनतालाई लाभान्वित तुल्याउन¸
  7. मानवअधिकारको सम्मान गर्न ।
१९)      संविधानका विशेषताहरू लेख्नुहोस् ।
  • संविधानको सर्वोच्चता हुन्छ ।
  • संविधानले शासकीय शक्तिमा सीमा लगाउँदछ ।
  • नागरिक अधिकार प्रति सम्मान प्रकट गर्दछ ।
  • शक्तिको दुरुपयोगलाई अस्वीकार गर्दछ ।
  • सरकारलाई जनता प्रति उत्तरदायी बनाउँदछ ।
  • यसले सुशासनको प्रत्याभूति गर्दछ ।
२०)     राजनैतिक विभाजनका आधारहरू लेख्नुहोस् ।

  • भौगोलिक र जनसङ्ख्याको स्थिति
  • प्रादेशिक एकता र जातीय एकता
  • धर्म¸ रीतिरिवाज तथा संस्कृति
  • विकासका पूर्वाधारहरू
  • प्राकृतिक स्रोत¸ साधनहरूको उपलब्धता
  • सामाजिक बनोट
२१) सार्वजनिक सेवा प्रवाह प्रभावकारी हुन नसक्नुका कारणहरू पहिल्याउनुहोस् ।
  1. सेवा सुविधाको स्पष्ट व्याख्या एवं गुणस्तरको मापदण्ड निर्धारण नगरिनु¸
  2. राजनैतिक स्तरमा स्वार्थ भाव बढ्नु¸
  3. भ्रष्टाचार एवं दण्ड हीनता¸
  4. प्रशासकीय स्तरमा मनोबल खस्कनु¸
  5. सशक्त नागरिक समाजको अभाव¸
  6. केन्द्रमुखी प्रशासकीय व्यवस्था¸
  7. सेवा प्रदायकको कामको मूल्याङ्कन गरी पुरस्कृत एवं दण्डित नगरिनु¸
  8. प्रक्रियामूखी कार्य शैलीको विद्यमानता
  9. सेवा सुविधाको प्रकार¸ स्वरूप र कार्यविधि जनताको अपेक्षा अनुरूपको नहुनु (सेवा माग उन्मुख नभइ आपूर्ति उन्मुख हुनु)
  10. सेवा प्रवाह पारदर्शी¸ प्रतिस्पर्धी¸ सहभागी मूलक एवं जबाफदेही नहुनु
  11. सेवा लक्षित समूह सम्म नपुग्नु

COMMENTS

BLOGGER
contact for perofessional web development
Name

Administration,4,CSIT,2,Culture,3,Current Affair,20,Fiction,3,Formula,3,Freelance,10,Gorkhaptra,2,IQ,1,Local Level,19,Loksewa,10,Memory,2,More,2,Motivation,13,Newspaper Cuttings,3,Objective,71,Officer,1,Policy,5,Science,4,Social,3,Subjective,79,Tips,19,Travel,3,Video Class,9,
ltr
item
Chakra's Blog: केहि विषयगत प्रश्नोत्तरहरु
केहि विषयगत प्रश्नोत्तरहरु
https://1.bp.blogspot.com/-fBDbg28q_3s/WwNzIO3iMlI/AAAAAAAAG5U/2vuTs_gh1D4fjmcYuSb0xRGIb6XG-Q79QCPcBGAYYCw/s320/download.png
https://1.bp.blogspot.com/-fBDbg28q_3s/WwNzIO3iMlI/AAAAAAAAG5U/2vuTs_gh1D4fjmcYuSb0xRGIb6XG-Q79QCPcBGAYYCw/s72-c/download.png
Chakra's Blog
https://www.chakrapanibhandari.com.np/2018/05/blog-post_34.html
https://www.chakrapanibhandari.com.np/
https://www.chakrapanibhandari.com.np/
https://www.chakrapanibhandari.com.np/2018/05/blog-post_34.html
true
7911877034631758713
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy