PAGE TOP

महिला हिंसाको सबैभन्दा डरलाग्दो रुप घरेलु हिंसा

हाम्रो जस्तो पितृसत्तात्मक र रुढीबादी समाजमा महिलाको अवस्था अझैपनि संतोषजनक देखिदैन । व्यवस्था परिवर्तन भए तर पनि अवस्था परिवर्तन हुन अझै धेरै समय कुर्नुपर्ने देखिन्छ ।

आज नोभेम्बर २४ अर्थात "अन्तर्राष्ट्रिय महिलाहिंसा अन्त्य दिवस" !
महिला विरुद्ध हुने जुनसुकै शारीरिक, मानसिक, लैङ्गिक वा यौनजन्य हिंसालाई महिला हिंसा भनिन्छ ।
The UN Declaration on the Elimination of Violence Against Women, का अनुसार "महिला विरुद्धको हिंसा, इतिहासमा महिला र पुरुषलाई प्राप्त असमान शक्ति/अधिकारको गतिलो प्रमाण हो ।"

बलात्कार, घरेलु हिंसा, यौन उत्पीडन, बाध्यकारी गर्भाधान, लिङ्ग पहिचान र भ्रुण हत्या, गर्भवतीमाथीको हिंसा; त्यस्तै परम्परा र संस्कृतिको रुपमा रहेका बालविवाह, अनमेल विवाह, बलजफ्ती विवाह, दाइजोप्रथा आदि; त्यस्तै राज्यद्वारा गरिएका महिला हिंसा, द्वन्दरत ठाउँमा हुने महिला हिंसा, बलात्कार, अनुचित/अनिश्चित गर्भधारण, असुरक्षित/बलजफ्ती गर्भपतन, अपहरण, हत्या आदि; महिला बेचबिखन तथा ओसारपसार र अनुचित कार्यमा प्रयोग लगायतलाई महिला हिंसाका विभिन्न प्रकारका रूपमा देख्न सकिन्छ ।

यी विभिन्न रुपका महिला हिंसालाई, व्यक्तिद्वारा वा राज्यद्वारा गरिएको हिंसा; तत्कालीन वा दीर्घकालीन हिंसा; शारीरिक, यौनजन्य वा मानसिक हिंसा; त्यस्तै कार्यक्षेत्रमा हुने हिंसा, सार्वजनिक ठाउँमा हुने हिंसा वा घरेलु हिंसा गरि विभिन्न तरिकाले विभाजन गर्न सकिन्छ ।

हाम्रो जस्तो पितृसत्तात्मक र रुढीबादी समाजमा महिलाको अवस्था अझैपनि संतोषजनक देखिदैन । व्यवस्था परिवर्तन भए तर पनि अवस्था परिवर्तन हुन अझै धेरै समय कुर्नुपर्ने देखिन्छ ।

विभिन्न रुपका महिला हिंसा मध्ये हाम्रो देशमा अन्य हिंसाको तुलनामा घरभित्र हुने महिलाहिंसा (घरेलु हिंसा)को हिस्सा निकै ठूलो भएको विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन् । यो अन्य भन्दा गम्भीर प्रकृतिको त छ नै यसको अनेक रुप पनि हामी देख्दै आएका छौं ।

घरेलु हिंसा यस कारण पनि खतरापूर्ण हुन्छ, भोलि फेरि त्यहीँ परिवार मै फर्किनुपर्ने/उनीहरुसंगै बस्नु पर्ने भएकोले यसको वास्तविक अवस्था सजिलै बाहिर आउन सक्दैन । भित्रभित्रै दबिएका/दबाइएका र अझै दुखको कुरा धेरै पढेका भनिएका (त्यस्तालाई शिक्षित भन्न मिल्दैन) व्यक्तिले नै विवाहलाई सामान किनबेच भन्दा माथी नसोच्ने गरेको, श्रीमतीलाई दासीको व्यवहार गर्ने गरेको हामी देख्छौं/भोग्छौं । यसको खतरनाक रुप आर्थिक रुपमा सम्पन्न भनिएको परिवारमा नै बढी देखिएको छ । दाइजोका नाममा हुने कुटपिट र जिउँदै जलाइएका घटना दैनिक समाचार बन्छन् । बाहिर आउने यस्ता घटना वास्तविक घटनाको धेरै सानो हिस्सा मात्र हो । ठूलो हिस्सा त लुकाइन्छन्/दबाइन्छन् ।

विवाह, आपसी हित (mutualism) प्रवर्द्धन गर्न गरिएको सामाजिक तथा कानुनी सम्झौता हो । सम्झौतामा दुवै पक्षको उत्तिकै भूमिका र हैसियत हुन्छ । नेपालको संविधानले पनि परिवारमा महिलापुरुष दुवैको समान हैसियत, पहुँच र अधिकार कै कुरा गर्छ । तर समाजमा श्रीमतीलाई "तपाईं/हजुर/ज्यु" भनाइन्छ तर पुरुषले "तँ" बढीमा "तिमी" भनिन्छ । सधै भोगेको/देखेको यो कुरा हामीलाई सामान्य लाग्ला तर घरेलु महिलाहिंसाको सुरुवात यहीँबाट भएको छ । हाम्रो समाज र संस्कारले छोरी जब बोल्ने हुन्छे उसलाई सिकाइन्छ, "छोरी मान्छे नम्र हुनुपर्छ, सहनशील हुनुपर्छ, सानो स्वरमा बोल्ने हुनुपर्छ..." यहीँ नै घरेलु हिंसाको जग हो । छोरीलाई मुकाविला गर्न, अन्यायका विरुद्धमा बोल्न, चर्को स्वरको चर्कै स्वरमा जवाफ फर्काउन, एक चोटको बदलामा दुई चोट हान्न किन सिकाइएन? हो, यसैबाट हामीले महिला भनेको दासी हो र छोरीले सानैदेखि त्यहीँ रुपमा अभ्यस्त हुनुपर्छ भन्ने संस्कार सिकाइयो ।

हामी पौराणिक कथामा सुन्छौं/पढ्छौं, जबजब शिवले संहार गर्नुपर्ने हुन्छ उनले शक्तिको प्रयोग गर्थे । ती शक्ति भनेको विभिन्न रुपका देवी (महिला) हुन् । त्यसैले महिला शक्ति हुन्, संहारमात्र होईन महिला बिना सृष्टि पनि असम्भव छ । महिला मायाकी खानी हुन्, जति दिएपनि उनमा भएको मायाको मूल सुक्दैन । जबजब अप्ठ्यारो स्थितिको सामना गर्नुपर्ने समय आउँछ, म सबैभन्दा पहिले "आमा" लाई नै सम्झिन्छु । किनकी सहनशीलताको शक्ती म आमा मै बढी पाउछु । यस्तो गुणयुक्त महिलालाई समाजले कहिलेदेखि दोश्रो दर्जाको व्यवहार गर्न थाल्यो, कहिलेदेखि कमजोर देख्न थाल्यो, त्यो इतिहासकारले नै जानुन् । तर महिला सशक्तीकरण, महिला सहभागिता/प्रतिनिधित्वको अवस्था राम्रो भएका देशहरूमा पुरुषभन्दा महिला धेरै गुणा अघि रहेको देख्न सकिन्छ । युरोपेली देशहरु, त्यस्तै अष्ट्रेलिया, जापान जस्ता देश मात्र होइन छिमेकी देश चीनमा समेत पुरुषभन्दा महिला नै अघि देखिन्छन् । नेपाल कै परिप्रेक्ष्यमा हेर्दा पनि महिलाले नेतृत्व गरेका संस्थाहरु तुलनात्मक रुपमा सफल देखिएका छन् । विभिन्न सहकारीहरु, सामुदायिक वन लगायतलाई केही उदाहरणका रुपमा विश्वले विभिन्न जर्नलहरुमा प्रस्तुत गरेको हामी पढ्छौं/देख्छौं ।
 । त्यतिमात्र होईन पछिल्ला अध्ययनले महिलाले चलाएका सवारी साधन तुलनात्मक रुपमा कम दुर्घटना भएका र नियम पनि धेरै पालना भएका देखिएका छन् । अवसर पाएमा पुरुषलाई पछि पार्ने सामर्थ्य उनीहरू राख्छन् । किनकि त्यति सहनशीलता, धैर्यता, सौम्यता महिलामा जति पुरुषमा नहुने अध्ययनले देखाएका छन् । विभिन्न समस्याका बाबजुद पनि नेपालमा पछिल्लो समय हरेक क्षेत्रमा महिलाको पहुँच र प्रतिनिधित्व बढेको, सशक्तीकरण/सबलीकरणमा सकारात्मक परिवर्तन हामी देख्न पाउँछौं ।

संविधानमा मौलिक हकका रुपमा प्राप्त अधिकार, छुट्टै संबैधानिक आयोगको व्यवस्था, समावेशी समानुपातिक प्रतिनिधित्वका साथै नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरुमा विभिन्न समयमा गरेका प्रतिबद्धता लगायतलाई उपलब्धि कै रुपमा लिन सकिन्छ । यद्यपि परिवारबाटै विभिन्न अवसरहरुमा महिलालाई प्रोत्साहन गरिनुपर्ने, समस्यामा परेका महिलाहरु खुलेर बाहिर आउन सक्ने वातावरण बनाइनुपर्ने, हिंसामा परेका महिलाको न्याय, क्षतिपूर्ति र पुनस्थापनको व्यवस्था गराइनुपर्ने, महिला स्वयं पनि आफू "दयाको पात्र" नभई समान हैसियत र क्षमता भएको, मागेर नभई लडेर अधिकार प्राप्त गर्ने राज्यको नागरिक प्रमाणित गर्नुपर्ने लगायत काम गर्न सकेमा महिला हिंसा विरुद्ध र महिला अधिकारका विषयमा विद्यमान कानूनी र संस्थागत विकास र प्रवर्द्धनमा सामाजिक पक्षबाट सकारात्मक दवाव पुग्नेछ । र फलस्वरूप हामीले र हाम्रो संविधानले कल्पना गरेको महिलाको स्टाटस स्थापित हुनेछ ।
(समय अभावले महिला हिंसाको विरुद्ध र महिला अधिकारका विषयमा विश्वमा भएका विभिन्न प्रयासहरु, समाधानका उपायको विश्लेषण, देशमा भएका सुधारलाई मैले यहाँ तथ्यपरक ढंगले प्रस्तुत गर्न सकिन, शिर्षक मै केन्द्रित हुन पनि नसकेको देखियो । यो विषयमा लेख्ने उत्कट चाहनाले केही आफ्ना बिचार मात्र यहाँ प्रस्तुत गरेको छु । अपूरो लेखका निम्ति माफी चाहन्छु । र फुर्सदमा यसलाई पूरा गर्ने बाचा गर्दछु । यहाँ सम्म पढिदिनुभएकोमा धेरै धेरै धन्यवाद !)

COMMENTS

BLOGGER: 1

contact for perofessional web development
Name

Administration,4,CSIT,2,Culture,3,Current Affair,20,Fiction,3,Formula,3,Freelance,10,Gorkhaptra,2,IQ,1,Local Level,19,Loksewa,10,Memory,2,More,2,Motivation,13,Newspaper Cuttings,3,Objective,71,Officer,1,Policy,5,Science,4,Social,3,Subjective,79,Tips,19,Travel,3,Video Class,9,
ltr
item
Chakra's Blog: महिला हिंसाको सबैभन्दा डरलाग्दो रुप घरेलु हिंसा
महिला हिंसाको सबैभन्दा डरलाग्दो रुप घरेलु हिंसा
हाम्रो जस्तो पितृसत्तात्मक र रुढीबादी समाजमा महिलाको अवस्था अझैपनि संतोषजनक देखिदैन । व्यवस्था परिवर्तन भए तर पनि अवस्था परिवर्तन हुन अझै धेरै समय कुर्नुपर्ने देखिन्छ ।
https://2.bp.blogspot.com/-XaCaZZcBJCI/W_dBVPxxq4I/AAAAAAAAH-Y/zXpLodKw5WsdDw_iKBvGw7P5kVaj6a5KQCLcBGAs/s640/Domestic-Violence.jpg
https://2.bp.blogspot.com/-XaCaZZcBJCI/W_dBVPxxq4I/AAAAAAAAH-Y/zXpLodKw5WsdDw_iKBvGw7P5kVaj6a5KQCLcBGAs/s72-c/Domestic-Violence.jpg
Chakra's Blog
https://www.chakrapanibhandari.com.np/2018/11/women-violence.html
https://www.chakrapanibhandari.com.np/
https://www.chakrapanibhandari.com.np/
https://www.chakrapanibhandari.com.np/2018/11/women-violence.html
true
7911877034631758713
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy