PAGE TOP

शासनका आधारभूत पक्षहरु के-के हुन्? शासनको अवधारणा र यसका विशेषताहरु उल्लेख गर्नुहोस् ।

शासनको अवधारणा सामान्य अर्थमा राज्यसंचालनका क्रममा सरकारले जे गर्दछ ,  त्यो नै शासन हो । राज्य संचालन गर्ने क्रममा सरकारले अपनाउने विधी ,  प...

शासनको अवधारणा
सामान्य अर्थमा राज्यसंचालनका क्रममा सरकारले जे गर्दछत्यो नै शासन हो । राज्य संचालन गर्ने क्रममा सरकारले अपनाउने विधीप्रक्रियामापदण्ड र कार्यशैलीको समग्रतालाई शासन भनिन्छ ।** शाब्दिक रुपमा ग्रीक भाषाको Kobernao शब्दबाट आएको शासन (governance) शब्दको अर्थ राज्य प्रणाली र स्रोतसाधनको परिचालन र दिशानिर्देश गर्नु” भन्ने बुझिन्छ ।** परम्परागत मान्यतामा शासन राज्यको भयशक्तिको प्रयोग गर्दै नागरिकहरुलाई आफूप्रति बफादार राख्दै नियन्त्रण र निर्देशन गर्ने प्रणालीका रुपमा बुझिन्थ्यो । आधुनिक राज्यप्रणालीमा शासन शब्दले नागरिक प्रतिनिधीहरुद्वारा जनहितका लागि सर्वजनिक स्रोतहरुको परिचालनसार्वजनिक मामिलाहरुको ब्यवस्थापन क्रियाकलापहरुलाई समेट्दछ ।** समग्रमा राज्यको नियमन गर्नेब्यवस्थापन गर्नेजनहितका लागि जनपरिचालन र सेवाप्रवाह गर्ने सरकारका तिनवटै अंगहरुको कार्यप्रणालीको एकिकृत र ब्यवहारिक रुप नै शासन हो ।


शासनका आधारभूत पक्षहरु
शासन प्रणालीका अभिन्न अंगका रुपमा रहेका विविध पक्षहरुलाई शासनका आधारभूत पक्षका रुपमा लिईन्छ ।मुख्य पक्षहरु बुँदागत रुपमा यसप्रकार छन् :

  • नागरिक सर्वोच्चता : 

नागरिकहरु नै राज्यका सर्वोच्च शक्ति भएकोले शासन उनीहरुको इच्छामा मात्र संचालन हुन सक्दछ । साथै नागरिक हक अधिकारको प्रत्याभूति शासन प्रणालीको आधारभूत पक्षका रुपमा रहेको हुन्छ

  • शक्ति पृथकीकरण तथा नियन्त्रण र सन्तुलन :
शासन सरकारका अंगहरुमा कार्यविभाजन भई संचालन हुने र हरेक अंगका परिभाषीत अधिकार अन्र्तगत संचालन हुने गर्दछ । साथैअंगहरुवीचमा संविधान र कानसनद्वारा नै नियन्त्रण र सन्तुलनको ब्यवस्था मिलाईएको हुन्छ ।

  • कानुनको शासन : 
कानुनलाई आत्मसात गर्दै शासन संचालन गरिने भएकोले कानुनको पालना र प्रयोग शासनको महत्वपूर्ण पक्ष हो ।  

  • बहुपात्रसमन्वय र वहुपक्षीय सम्बन्ध :– 
शासन प्रणालीको अभिन्न पक्षका रुपमा राज्य वाहेकका राष्ट्रिय÷अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रका पात्रहरुसंगको समन्वय तथा सुमधुर सम्बन्ध र सहकार्य रहेको हुन्छ 
  • दुरदृष्ट्रियुक्त कार्यशैली :– 
शासनले राज्यसंचालन संगसंगै राज्यको गन्तब्य समेत निर्धारण गर्ने भएकोले शासनले दुरदृष्टियुक्त कार्यशैली तय गरेको हुन्छ ।यसका साथै सार्वजनिक सेवा प्रवाहसामाजिक उत्तरदायित्वलोकतन्त्र र सुशासनशान्तिसुरक्षा र अमनचयन आदि जस्ता पक्षहरुसमेत शासनका आधारभूत पक्षका रुपमा रहेका हुन्छन्शासनका विशेषताहरुशासन वा शासन प्रणालीका मुख्य विशेषताहरु निम्नानुसार उल्लेख गर्न सकिन्छ :

  • शासन राज्यशक्तिको प्रयोग गर्ने वैधानिक र जीवन्त अंग सरकार र यसका अंगहरु मार्फत संचालन गरिन्छ –    
  • सार्वभौमसत्ता सम्पन्न नागरिक प्रतिनिधिद्वारा नागरिक सर्वोच्चता र हित अनुकुल सावधानीपूर्वक शासनको अभ्यास गरिन्छ ।–    
  • शासन राज्यको अस्त्तिव संगै निरन्तर चलिरहने प्रणाली हो ।–    
  • राज्य प्रणालीको जीवित मस्तिष्कआत्मा र नेतृत्वको रुपमा शासन रहेको हुन्छ ।–    
  • शासन बहुक्षेत्रवहुपात्र र वहुविधासंग सरोकार राख्ने वहुल उद्धेश्य र अपेक्षाहरु भएको विषय हो ।–    
  • शासनको कार्यक्षेत्र राज्यको क्षेत्रदायरा र शक्तिसंग जोडिएको हुन्छ ।    
  • यसप्रकार शासन सरकारको गुणराज्यको आदर्श त्तव र राज्यशक्तिको प्रयोग गर्ने शैलीका रुपमा उल्लेखित आधारभूत पक्ष र विशेषतायुक्त प्रणालीका रुपमा रहेको हुन्छ ।

COMMENTS

BLOGGER
contact for perofessional web development
Name

Administration,4,CSIT,2,Culture,3,Current Affair,20,Fiction,3,Formula,3,Freelance,10,Gorkhaptra,2,IQ,1,Local Level,20,Loksewa,11,Memory,2,More,2,Motivation,14,Newspaper Cuttings,3,Objective,71,Officer,1,Policy,5,Science,4,Social,3,Subjective,80,Tips,19,Travel,3,Video Class,9,
ltr
item
Chakra's Blog: शासनका आधारभूत पक्षहरु के-के हुन्? शासनको अवधारणा र यसका विशेषताहरु उल्लेख गर्नुहोस् ।
शासनका आधारभूत पक्षहरु के-के हुन्? शासनको अवधारणा र यसका विशेषताहरु उल्लेख गर्नुहोस् ।
https://1.bp.blogspot.com/-fBDbg28q_3s/WwNzIO3iMlI/AAAAAAAAG5U/2vuTs_gh1D4fjmcYuSb0xRGIb6XG-Q79QCPcBGAYYCw/s320/download.png
https://1.bp.blogspot.com/-fBDbg28q_3s/WwNzIO3iMlI/AAAAAAAAG5U/2vuTs_gh1D4fjmcYuSb0xRGIb6XG-Q79QCPcBGAYYCw/s72-c/download.png
Chakra's Blog
https://www.chakrapanibhandari.com.np/2019/05/blog-post_10.html
https://www.chakrapanibhandari.com.np/
https://www.chakrapanibhandari.com.np/
https://www.chakrapanibhandari.com.np/2019/05/blog-post_10.html
true
7911877034631758713
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy